Bảo tồn, phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt khu Phố cổ Hà Nội

Phố cổ Hà Nội được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt từ năm 2004, bởi những giá trị về không gian, cảnh quan, văn hóa, lối sống và không thể thiếu những công trình có tuổi đời hàng trăm năm, vẫn đang hiện hữu trong lòng Phố cổ Hà Nội.

Thế nhưng, Phố cổ Hà Nội cũng lại là nơi có mật đô dân cư đậm đặc, điều này khiến công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản của khu vực này chưa bao giờ dễ dàng. Để làm tốt nhiệm vụ chính trị này, đòi hỏi chính quyền và người dân Quận Hoàn Kiếm nói riêng và TP Hà Nội nói chung, phải có nhận thức đúng đắn, có nỗ lực, quyết tâm thì mới có thể hài hòa giữa công tác bảo tồn, phát huy giá trị Di sản với mục tiêu phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân.

Đình Nam Hương nằm trên con phố Hàng Trống, đã được Ủy Ban nhân dân Quận Hoàn Kiếm mở cửa trở lại để phục vụ nhu cầu tâm linh của người dân cũng như nhu cầu tham quan của khách du lịch vào tháng 07/2020 sau một thời gian dài đóng đóng cửa tu bổ, tôn tạo. Theo tài liệu, Đình Nam Hương được dựng lên khoảng cuối thời Lê – Nguyên để thờ năm vị thượng đẳng thần là Lê Lợi, Thần Long Đỗ, Thần Cao Sơn Đại vương, Thần Linh Lang Đại vương và Công chúa Hà Duy. Đây cũng là hiện tượng thờ tương đối đặc biệt so với các di tích khác ở quanh hồ Hoàn Kiếm. Đình từng bị tàn phá trong cuộc chiến tranh chống Pháp và được phục dựng lại một phần vào cuối thế kỷ 19. Tuy nhiên, trước khi được tôn tạo tu bổ như hiện nay, Đình Nam Hương đã từng là địa điểm làm việc của một đơn vị hành chính, và từng có một thời, người ta đã quên mất giá trị văn hóa đặc biệt này. 

Ông PHẠM TUẤN LONG – Chủ tịch UBND Quận Hoàn Kiếm: “Quận Hoàn Kiếm chúng tôi xác định nhiệm vụ bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di sản của khu Phố cổ Hà Nội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà quận phải dành nguồn lực tập trung thực hiện. Trong những năm vừa qua quận đã tập trung vào việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy những giá trị Di sản, Vật thể và Phi vật thể của khu Phố cổ Hà Nội. Như một số công trình tiêu biểu là Đền Bạch Mã, Đền Tân Khai, chùa Thái Cam,….hàng chục di tích đã được giải phóng mặt bằng và tôn tạo trong thời gian vừa qua.”

Tương tự, từng có một thời không gian của Hội quán Quảng Đông nay là Trung tâm Văn hóa nghệ thuật 22 Hàng Buồm được sử dụng làm trường mầm non, khiến chúng ta quên mất những giá trị vô cùng độc đáo về kiến trúc, văn hóa của điểm Di tích này. Chỉ khi được tôn tạo, tu bổ, trả lại không gian cho di tích, người ta mới thấy hết vẻ đẹp, sự đặc biệt của không gian này. 

Có thể nói, trong 5 năm trở lại đây, Ủy ban nhân dân Quận Hoàn Kiếm đã rất chủ động, tích cực trong công tác bảo tồn, tôn tạo các di tích trong lòng Phố cổ, biến những điểm di tích như các Đình, Chùa,…. thành những điểm tham quan thu hút khách du lịch, chủ động mở rộng không gian Phố đi bộ tạo điểm nhấn du lịch cuối tuần. Đây là những dấu hiệu tích cực trong thực thi nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị di sản khu vực Phố cổ Hà Nội.

TS ĐÀO NGỌC NGHIÊM – Nguyên Kiến trúc sư trưởng Hà Nội chia sẻ: “Trong những năm vừa qua TP Hà Nội cũng như Quận Hoàn Kiếm và người dân khu Phố cổ đã rất có ý thức để hoàn thiện giá trị di sản văn hóa này, đồng thời cũng phát huy, nâng tầm giá trị đến với thế giới”.

Ông NGÔ TRUNG HẢI – Tổng Thư ký Hiệp hội các Đô thị Việt Nam chia sẻ: “Có thể nói đến thời điểm này  TP Hà Nội đã làm đủ những điều cơ bản mong muốn để bảo tồn giá trị Di sản. Nhưng bên cạnh đó chúng ta cũng mất đi khá nhiều những ngôi Nhà cổ. Nếu chúng ta mạnh tay hơn nữa có thể chúng ta sẽ giữ được cái dáng vẻ phù hợp hơn với những ngôi nhà truyền thống.”

Theo Ban Quản lý phố cổ Hà Nội, tính đến thời điểm hiện tại, khu phố cổ đã được phân loại gồm 121 Di tích (trong đó có 83 Di tích lịch sử văn hóa, 30 Di tích lịch sử cách mạng, 8 Di tích khác) với đầy đủ các loại hình tôn giáo, tín ngưỡng như đình, đền, chùa, hội quán, nhà thờ Hồi giáo, Miếu, Am…..chưa kể hơn 300 công trình có giá trị. Một số lượng Di tích rất lớn trong một không gian được xác định là 100 ha. Làm thế nào để có thể bảo tồn, phát huy được hết giá trị của tất cả các Di tích ? Đây sẽ là câu hỏi, cần sự định hướng, chung tay, quyết tâm của các cấp, các ngành, đặc biệt là người dân sinh sống quanh khu vực này thì mới có thể đưa ra những đáp án chính xác./.

Thế Anh