Chỉ 8 bộ ngành và địa phương giải ngân trên 70%

Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 11 tháng của cả nước chỉ đạt 63,85% kế hoạch. Chỉ còn hơn chục ngày nữa là hết năm 2021, yêu cầu đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công nhưng không được chạy theo chỉ tiêu mà buông lỏng hay để xảy ra sai phạm là một thách thức cực lớn đối với các bộ, ngành, địa phương.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 11 tháng của cả nước ước đạt 63,85% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tương đương với trên 290 nghìn tỷ đồng, thấp hơn 7,37% so với cùng kỳ năm 2020. Trong đó, vốn trong nước đạt trên 69%, thấp hơn 6% cùng kỳ năm 2020 và vốn nước ngoài đạt trên 21% tức là thấp gần một nửa so cùng kỳ năm 2020 đạt trên 40%.

Tỷ lệ giải ngân 11 tháng qua vẫn chưa đạt yêu cầu do bị tác động mạnh của dịch COVID-19 phải thực hiện giãn cách xã hội, làm gián đoạn vận chuyển nguyên vật liệu và thiết bị để triển khai thi công. Còn nguyên vật liệu đầu vào tăng giá, công tác điều hành, tổ chức thực hiện chưa kịp thời, còn lúng túng, bị động, thiếu quyết liệt…

Cuộc họp ngày 15/12 họp đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành yêu cầu giải ngân đầu tư công ở mức cao nhất khi chỉ còn hơn chục ngày nữa là hết năm 2021, nhưng không được chạy theo chỉ tiêu mà buông lỏng hay để xảy ra sai phạm. Một thách thức cực lớn để hoàn thành nhiệm vụ này.

Thống kê mới nhất của Bộ Tài chính cho thấy, hiện chỉ có 8 bộ và địa phương đạt tỷ lệ giải ngân trên 70% bao gồm:
- Hội Nhà báo Việt Nam: 100%
- Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: 92,04%
- Văn phòng Quốc hội: ~ 90%
- Ngân hàng Phát triển: 85,39%
- Hải Dương: 84,46%
- Thanh Hóa: 84,44%
- Hà Tĩnh: 83,3%)
- Bộ Tài chính: >80%

Tính đến hết tháng 11, vẫn còn tới 34 bộ và địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 50%, trong đó 19 bộ và 2 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 30%.

Theo quyết định của Thủ tướng, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành là Tổ trưởng Tổ công tác số 3, kiểm tra đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công tại 3 bộ, 5 cơ quan và 4 địa phương là TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương và Khánh Hoà.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, 12 bộ, cơ quan trung ương và các địa phương này mới giải ngân được gần 28.000 tỷ đồng đến hết tháng 11, đạt tỷ lệ gần 37% tổng vốn được phân bổ năm nay là 76.000 tỷ đồng.

Theo các đại biểu Quốc hội, để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, cần khắc phục những vấn đề cố hữu của giải ngân vốn đầu tư công về vốn, năng lực và khâu chuẩn bị dự án.

Mục tiêu giải ngân là gắn với tiến độ thực tế thi công tại công trường để đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành các công trình, phát huy hiệu quả vốn đầu tư. Các nhà thầu đã thi công nhưng chưa hoàn tất thủ tục, thì cần mau chóng tháo gỡ để tiền mới vào được các công trình. Khâu nghiệm thu khối lượng hoàn thành của các công trình cần đẩy nhanh hơn, tránh tình trạng dồn vào ngày cuối cùng của năm mới hoàn thiện hồ sơ, hoặc giải ngân đối phó, buông lỏng, để xảy ra sai phạm.

Như vậy, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm nay còn chậm hơn năm ngoái. Nhưng cũng có địa phương, bộ ngành vận dụng linh hoạt, sáng tạo để gỡ khó thủ tục liên quan về mặt bằng sạch, chuẩn bị sớm nguồn nguyên vật liệu không bị động khi giá tăng cao.

Đến thời điểm này, tỉnh Sơn La đã giải ngân được khoảng gần 60%. Mặc dù không phải nhằm trong nhóm địa phương có tỷ lệ giải ngân cao, nhưng để có được kết quả này, một trong những giải pháp mà tỉnh Sơn La đưa ra là giải phóng mặt bằng. Điều này có thể thấy rõ trong việc triển khai tuyến tránh Thành phố Sơn La, dù mới khởi công 52 ngày nhưng tiến độ cũng như việc giải ngân đã vượt kế hoạch.

Đối với 3 gói thầu của dự án thành phần cao tốc Bắc Nam Quốc lộ 45 - Nghi Sơn mới triển khai từ tháng 7. Những kinh nghiệm của việc triển khai các dự án trước đó, trong đó có việc giải phóng mặt bằng là 1 trong những điều kiện tiên quyết để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn của công trình này.

Dự án cao tốc Mai Sơn - Quốc Lộ 45 cũng thuộc dự án thành phần cao tốc Bắc Nam, hiện đã giải ngân được 95%. Để có được kết quả này, ngoài các giải pháp đảm bảo công tác phòng chống dịch, khác phục những khó khăn do giá nguyên vật liệu tăng, đảm bảo sản lượng trên công trường thì việc hoàn tất các thủ tục nghiệm thu trên công trường hết sức quan trọng.

Trong năm 2021, Bộ GTVT dự kiến giải ngân khoảng 40.000 tỷ đồng, đạt khoảng 96% mức vốn được giao. Đây cũng là Bộ được đánh giá có tốc độ giải ngân nhanh.

Cùng đối mặt với những khó khăn của năm 2021 do dịch bệnh, giá cả nguyên vật liệu có chủng loại tăng gấp đôi năm ngoái, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, trình tự thủ tục…, nhưng kết quả giải ngân giữa các bộ, ngành, địa phương lại cao - thấp khác nhau.

Lãnh đạo bộ, ngành, địa phương không đề cao kỷ luật, kỷ cương giải ngân đầu tư công, không coi đây là nhiệm vụ hệ trọng để xắn tay vào cuộc  thì đạt tỷ lệ thấp là tất yếu. Để rồi chưa đầy nửa tháng nữa là hết năm, lại chạy đôn chạy đáo để nâng tỷ lệ giải ngân đầu tư công.

Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1962 thành lập các Tổ công tác kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2021 tại một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương.

Theo đó, các Tổ công tác do các Phó Thủ tướng Chính phủ và một số Bộ trưởng làm Tổ trưởng sẽ tiến hành kiểm tra, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 60% kế hoạch vốn được giao; kiểm tra các dự án đang triển khai thực hiện trong năm 2021 và một số dự án dự kiến bố trí kế hoạch đầu tư vốn ngân sách năm 2022. Tổ công tác có nhiệm vụ rà soát, tổng hợp khó khăn, vướng mắc; đề xuất, kiến nghị các giải pháp nhằm thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Về trách nhiệm của các địa phương, các bộ, ngành với vai trò chủ đầu tư, phải rà soát lại các dự án đầu tư đã được bố trí vốn, còn nhà thầu tập trung đôn đốc, động viên, huy động thiết bị, con người để tổ chức thi công ngày đêm trên công trường.

Bên cạnh đó, cần tổ chức nghiệm thu khối lượng hoàn thành của các công trình một cách kịp thời, xác định đây là tiền đề quan trọng để các địa phương đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, tránh tình trạng dồn vào ngày cuối cùng của năm mới hoàn thiện hồ sơ.

Không phủ nhận những tác động tiêu cực từ đại dịch Covid, nhưng bài học kinh nghiệm giải ngân vốn đầu tư công vẫn kéo dài từ năm này qua năm khác. Đề xuất có thể đưa tiến độ giải ngân đầu tư công hàng tháng của các Bộ, ngành, địa phương lên Quốc hội và Chính phủ để giám sát, đốc thúc thực hiện và coi đây là một tiêu chí quan trọng trong công tác thi đua hàng năm.