COP26 |Số 22|: Sửa đổi luật để tiết kiệm năng lượng hiệu quả

Sự biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Không còn cách nào khác là phải giảm ngay việc phát thải CO2 vào khí quyển. Để làm điều này, Việt Nam đã và đang triển khai hàng loạt các giải pháp, trong đó có tiết kiệm năng lượng.

Vậy việc tiết kiệm năng lượng của Việt Nam, đang được triển khai như thế nào, có hiệu quả hay không? Cần thêm giải pháp gì thúc đẩy hoạt động tiết kiệm năng lượng? Đây sẽ là nội dung chính của chương trình COP26 ngày 27/8.

TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG- GIẢI PHÁP GIẢM PHÁT THẢI CO2 HIỆU QUẢ

Tắt điện khi không cần thiết. Bật điều hòa ở mức nhiệt độ vừa đủ….

Tiết kiệm năng lượng được hiểu là sử dụng một cách tiết kiệm, vừa đủ và hiệu quả nguồn năng lượng. Trong đó, năng lượng có thể hiểu là năng lượng điện, năng lượng khí đốt, năng lượng từ xăng dầu….Tiết kiệm năng lượng giúp giảm chi phí cho người sử dụng, đồng nghĩa với việc mang lại nhiều lợi ích cho mục tiêu phát triển kinh tế.

Ông NGUYỄN ANH DŨNG, Cán bộ Cấp cao Dự án hỗ trợ năng lượng GIZ tại Việt Nam: “Không phải để phục vụ việc dịch chuyển năng lượng hay khi khủng hoảng năng lượng chúng ta mới cần phải tiết kiệm năng lượng. Khi chúng ta sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, chi phí mà chúng ta bỏ ra để tiết kiệm năng lượng còn rẻ hơn chúng ta bỏ tiền ra để phát triển những nguồn năng lượng mới.” 

Chúng ta cũng có thể hiểu, tiết kiệm năng lượng tức là giảm nhu cầu sử dụng các dạng nhiên liệu hóa thạch như dầu lửa, than đá, khí ga tự nhiên... Giảm việc sử dụng các nhiên liệu này cũng có nghĩa giảm được lượng khí CO2 và các dạng ô nhiễm khác thải ra môi trường. Chính vì vậy, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả luôn là một trong những chủ đề được các quốc gia quan tâm. 

Ông PHƯƠNG HOÀNG KIM, Chánh Văn phòng Ban chỉ đạo Tiết kiệm năng lượng: “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc đảm ảo an ninh năng lượng quốc gia. Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả còn là công cụ, giải pháp hữu ích giúp giảm áp lực trong việc khai thác, chế biến, cung ứng các dạng năng lượng giúp cải thiện hiệu quả nền kinh tế….”

Có thể nói rằng, việc xây dựng ý thức tiết kiệm năng lượng trong sản xuất và đời sống không chỉ có ý nghĩa đối với việc phát triển kinh tế, mà đó cũng là biểu hiện của một xã hội văn minh, giảm tác động với môi trường và phát triển bền vững. 

CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG CỦA VIỆT NAM KHÁ TOÀN DIỆN

Tại Việt Nam, trong giai đoạn vừa qua, nhu cầu năng lượng đã không ngừng tăng cao. Vì vậy, song song với việc khai thác các nguồn năng lượng sơ cấp, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Theo đó, Việt nam đã đặt mục tiêu giai đoạn 2019 - 2025 sẽ tiết kiệm 5 - 7% tổng năng lượng yêu cầu cho phát triển đất nước; Giai đoạn 2026 – 2030 là 8 - 10% tổng năng lượng cần thiết để phục vụ việc phát triển đất nước theo kịch bản phát triển bình thường. Để hiện thực những mục tiêu này, thời gian qua, Chính phủ, Bộ Công thương và các địa phương đã ban hành hàng loạt văn bản luật để tăng cường hiệu quả việc sử dụng năng lượng tiết kiệm.

Cao nhất chính là Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đây là hành lang pháp lý quan trọng giúp cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, người dân thực hiện tiết kiệm năng lượng. Cùng với đó là hàng loạt thông tư, nghị định, văn bản hướng dẫn đã được Chính phủ, các bộ ngành, địa phương ban hành và đưa vào áp dụng. 

Ông ĐẶNG HẢI DŨNG, Phó Chánh văn phòng Ban chỉ đạo Tiết kiệm năng lượng: “Chúng ta có khoảng 70 tiêu chuẩn Việt Nam để triển khai sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Như vậy chúng ta có thể thấy là một khối lượng văn bản rất đồ sộ mà trong vòng 10 năm qua chúng ta đã triển khai ở các lĩnh vực.”

TS. NGÔ ĐỨC LÂM, Chuyên gia Năng lượng: “Tôi rất hoan nghênh vì từ năm 2014 chúng ta đã có nhãn mác xanh, nghĩa là đi kiểm tra các nhà máy, nhà máy nào đạt được mức tiết kiệm năng lượng tốt thì được dán nhãn xanh. Cái thứ 2 là chúng ta có kiểm toán năng lượng. Hàng năm có bộ phận đi đo đạc, phát hiện ra những chỗ sử dụng chưa hiệu quả để yêu cầu thay đổi".

Ông NGUYỄN ANH DŨNG, Cán bộ Cấp cao Dự án hỗ trợ năng lượng GIZ tại Việt Nam: Tôi nhớ là năm 2010 chúng ta có chương trình mục tiêu quốc gia để phục vụ chủ đề này và chúng ta đang làm tương đối tốt việc khuyến khích tiết kiệm năng lượng và có biện pháp thực hiện tiết kiệm năng lượng".

Đặc biệt, ngày 11 tháng 2 năm 2020, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 55 về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết một lần nữa khẳng định: “Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, bảo vệ môi trường phải được xem là quốc sách quan trọng và trách nhiệm của toàn xã hội”. Với Nghị quyết này, các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả sẽ được đẩy mạnh, triển khai toàn diện nhằm đạt được các mục tiêu đề ra.

NHIỀU DOANH NGHIỆP CHỦ ĐỘNG TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG

Xét về tổng thể, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp quan trọng đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.  Xét về góc độ kinh tế, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc đầu tư hiệu quả 01 đồng vốn cho sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả mang lại lợi ích tương đương với việc đầu tư từ 3 đến 4 đồng vốn cho phát triển nguồn cung. Chính vì vậy, không ít doanh nghiệp của Việt Nam đã và đang rất tích cực tiết kiệm năng lượng.

Đây là một trong những chiếc máy nghiền nguyên liệu và cũng là khâu tiêu hao lượng điện nhiều nhất của Công ty Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo. Từ đầu năm 2022 tới nay, sau nhiều lần nghiên cứu, cải tiến một số bộ phận của máy, công ty đã giảm được 5% điện năng và chi phí sản xuất cho một tấn quặng.

Ông GAVIN WRIGHT, Giám sát trưởng sản xuất, Công ty TNHH Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo: “Để giảm mức tiêu thụ điện, tiết kiệm chi phí và vận hành tốt hơn, chúng tôi đã cải tiến thiết kế tấm lót của máy nghiền để tăng hiệu quả nghiền, nhờ đó giảm lượng tiêu thụ điện. Kết quả là chỉ cần nghiền một lần trong chu trình, giúp giảm thiểu tổng điện năng tiêu thụ cho chu trình nghiền tinh. Ngoài các máy nghiền, chúng tôi cũng thay đổi các kích cỡ sàng từ 230µm lên 250µm, cho phép nguyên liệu lọt sàng nhiều hơn sang bể cô đặc. Như vậy, bùn quặng chỉ cần nghiền một lần duy nhất trong các máy nghiền.” 

Sau khi thấy những cải tiến của mình hiệu quả, công ty đang tiếp tục áp dụng giải pháp này với 05 máy nghiền còn lại. 

Doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng không chỉ để giảm chi phí mà còn đáp ứng mong muốn được sử dụng các sản phẩm xanh hơn của người tiêu dùng... Hướng tới mục tiêu này, ngay từ năm 2020, Tập đoàn TH đã đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái quy mô lớn. Theo tính toán từ phần mềm phân tích dữ liệu chuyên dụng, mỗi năm hệ thống điện mặt trời này của TH có thể sản xuất khoảng 4.281 MW. Với lượng điện mặt trời tự sản xuất được, TH sẽ không phải sử dụng nguồn điện từ nguồn năng lượng hóa thạch, góp phần giảm phát thải tới 2.100 tấn CO2.

Anh LÊ VĂN HẠNH, Kỹ thuật viên, Công ty CP phát triển đầu tư Năng lượng xanh, Tập đoàn TH: “Khi sử dụng các tấm pin năng lượng mặt trời, phần điện chúng ta sử dụng từ các nguồn năng lượng khác sẽ giảm xuống. Hiệu quả đầu tiên đó là chi phí sản xuất của các nhà máy sẽ giảm xuống khi không phải mua điện trực tiếp từ EVN. Các tấm năng lượng sẽ tạo ra điện và phát trực tiếp cho nhà máy dùng. Từ đó chi phí mua điện sẽ giảm xuống cũng như giảm tác động tại lưới điện hiện nay.”

Không chỉ tiết kiệm điện, với đà tăng của giá xăng dầu, nhiều doanh nghiệp cũng đã mạnh dạn tái cơ cấu sản xuất để hạn chế chi phí sử dụng nhiên liệu từ xăng dầu. Chẳng hạn như những chai bia này hiện đang được nhà máy Heineken nấu bằng nguồn hơi được tạo ra bởi nguồn năng lượng “xanh”, cụ thể là vỏ cây. Để làm được như vậy, họ đã phải phối hợp với nhà cung cấp, xây dựng một nhà máy năng lượng sinh khối nằm ngay bên cạnh. 

Ông LÊ ANH DŨNG, Quản đốc Công ty Năng lượng Xanh: “Nếu không sử dụng lò hơi nhiên liệu biomart này bên Heineken sẽ phải dùng lò dầu, đây là nguồn nhiên liệu không thể tái tạo được và có hại tới môi trường và thực tế cho thấy là khí thải của lò hơi dầu cũng không thân thiện với môi trường còn với nhiên liệu biomart này thì lượng khí thải rất ít và chúng tôi đã có hệ thống giảm thiểu khá là hiện đại.” 

Ông NGÔ HỒNG PHÚC, Giám đốc Nhà máy bia Heineken Việt Nam tại Hà Nội: “Năm 2014 nhà máy tại Đà Nẵng đã sử dụng năng lượng sinh khối. Năm 2017, nhà máy của chúng tôi tại Hà Nội cũng bắt đầu sử dụng. Đến 2022, 100% nhà máy của Heineken (6 nhà máy) đã triển khai sử dụng năng lượng sinh khối. Về năng lượng tái tạo, tới 2025 chúng tôi cam kết 100% sử dụng năng lượng tái tạo".

MỘT SỐ QUY ĐỊNH CỦA LUẬT KHÔNG CÒN PHÙ HỢP VỚI THỰC TIỄN

Cải tiến trang thiết bị hay đầu tư hệ thống năng lượng tái tạo, tái sử dụng nguồn nhiệt thải… là cách nhiều doanh nghiệp áp dụng để tiết kiệm năng lượng. Tuy nhiên theo dữ liệu công bố của Ngân hàng Thế giới, chỉ số cường độ năng lượng sơ cấp của Việt nam cao hơn so với các nước trong khu vực, và cao hơn rất nhiều so với các nền kinh tế hiện đại. Điều này chứng tỏ, việc tiết kiệm năng lượng của chúng ta vẫn còn nhiều điều phải bàn. Để làm rõ hơn về vấn đề này, phóng viên của Truyền hình Quốc hội Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Ông Nguyễn Hồng Diên- Bộ trưởng Bộ Công thương. Mời quý vị và các bạn cùng theo dõi!

CÁC DOANH NGHIỆP GẶP KHÓ KHI TRIỂN KHAI DỰ ÁN TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG

Theo Bộ Công thương, ngành công nghiệp ở Việt Nam hiện chiếm hơn 47% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc, với tiềm năng tiết kiệm năng lượng lên tới 30 - 35%. Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp thuộc lĩnh vực này đã chủ động triển khai các dự án nhằm tiết kiệm năng lượng, nhưng không phải doanh nghiệp cứ muốn là có thể làm được.

Với mục tiêu sử dụng 100% năng lượng tái tạo để sản xuất, những cuộc họp chuyên môn như thế này của bộ phận kỹ thuật thuộc nhà máy Heineken tại Hà Nội thường xuyên được tổ chức. Sau hàng giờ thảo thuận, kết quả buổi họp ngày hôm nay vẫn không được như kỳ vọng vì họ chưa tìm ra được giải pháp để triển khai dự án điện mặt trời áp mái.

Ông BÙI HUY TOÀN, Giám đốc Kỹ thuật, Công ty TNHH Bia Heineken Việt nam Hà Nội: “Chúng tôi đang triển khai 3 dự án điện mặt trời áp mái tại các nhà máy của Heineken tại Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh tuy nhiên đang gặp không ít vướng mắc. Chúng tôi rất mong Bộ Công thương làm rõ một số định nghĩa về điện tự dùng, tấm pin năng lượng mặt trời, … để tối ưu hoá vấn đề sử dụng năng lượng trong nhà máy.  Khi dùng điện mặt trời, không dùng hết, có thể hòa lưới điện quốc gia để giảm tải cho EVN trong mùa cao điểm".

Đây cũng là thực trạng chung của nhiều doanh nghiệp khi có nhu cầu lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái để giảm sự phụ thuộc vào nguồn điện sản xuất bằng nhiên liệu hóa thạch.

Ông PHẠM HỒNG ĐIỆP, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần SHINEC: “Chúng tôi đã xây dựng các hệ thống kỹ thuật điện áp mái, các tấm pin năng lượng mặt trời hướng theo mặt trời. Tuy nhiên, hiện nay chính sách Nhà nước đang thay đổi, từ Quy hoạch điện VII sang VIII có những quy định chưa rõ về chính sách nên chúng tôi đang phải dừng lại".

Theo ý kiến của một số doanh nghiệp, thời gian qua việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả mới dừng lại ở việc khuyến khích người dân, doanh nghiệp, mà chưa có cơ chế bắt buộc. Xét trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng ngày càng diễn biến phức tạp như hiện nay, điều này không công bằng với những doanh nghiệp chủ động cải tiến thiết bị, thay đổi công nghệ sản xuất nhằm tiết kiệm năng lượng.

Ông TRẦN VĂN TUÂN, Trưởng Phòng Môi trường, Công ty TNHH Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo: “Theo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, tôi thấy chưa có cơ chế, chính sách để khuyến khích các doanh nghiệp đưa ra mục tiêu cao trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Tôi nghĩ cơ quan Nhà nước nên có những cơ chế, chính sách phù hợp hơn nữa khuyến khích doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu khí nhà kính.” 

CÁC CÔNG CỤ TÀI CHÍNH HỖ TRỢ HOẠT ĐỘNG TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG CHƯA PHÁT HUY HIỆU QUẢ

Tiết kiệm năng lượng đôi khi chỉ cần một cải tiến nhỏ trong kỹ thuật, song có khi lại cần cả sự đầu tư lớn và dài hạn về công nghệ, máy móc. Dù đã có không ít chính sách thiết thực nhằm thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, nhưng để hiệu quả hơn, hoạt động này của Việt Nam vẫn đang cần một cú hích.  

Tiết kiệm năng lượng được xem là giải pháp mang lại lợi ích kép cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực, liên tục nâng cấp trang thiết bị khi hạn sử dụng còn dài, bởi công nghệ là một trong những yếu tố quan trọng giúp tăng khả năng sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Ông TRẦN VIẾT NGUYÊN, Phó Trưởng Ban Kinh doanh, Tập đoàn Điện lực Việt Nam: “Theo quan sát của chúng tôi, nhiều doanh nghiệp ưu tiên sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả nhưng do một số doanh nghiệp do điều kiện tài chính khó khăn nên mặc dù họ có quan tâm về mặt nhận thức nhưng còn việc thay đổi, chuyển hoá sang thành các giải pháp còn rất hạn chế.”

Mặc dù Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả 2010 đã có những quy định về cơ chế tài chính ưu đãi cho các doanh nghiệp sản xuất các mặt hàng sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, hoặc các doanh nghiệp đầu tư mở rộng các dây chuyền sản xuất thay thế máy móc và thiết bị, để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Tuy nhiên qua thực tế triển khai nhiều chính sách ưu đãi về tài chính còn chưa đi vào thực tế.

Ông TRỊNH QUỐC VŨ, Phó Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững, Bộ Công thương: “Nguyên nhân là do chúng ta chưa có những quy định và chế tài cụ thể dẫn đến doanh nghiệp khó tiếp cận được với những tổ chức tài chính ngân hàng hoặc các quỹ tín dụng để có thể nhận được sự hỗ trợ theo chính sách ưu đãi của nhà nước.” 

Chính vì vậy, có ý kiến cho rằng, để thúc đẩy các hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong thời gian tới, cần thiết phải xây dựng công cụ và giải pháp mới phù hợp để giải quyết vấn đề thực tiễn và luật hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Trong đó, việc rà soát sửa đổi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là việc làm cấp thiết.

HOÀN THIỆN CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ

Mời quý vị và các bạn tiếp tục theo dõi cuộc trò chuyện với Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên!

TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG - ƯU TIÊN CỦA CÁC QUỐC GIA 

Trong bối cảnh các quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng, chính quyền nhiều nơi đã ban hành những chính sách tiết kiệm, nhằm đảm bảo cho người dân có đủ năng lượng để sử dụng và dự trữ cho mùa Đông sắp tới. Mời quý vị và các bạn cùng theo dõi phóng sự sau đây để cùng xem chúng ta có thể học được những kinh nghiệm gì từ cách làm của những quốc gia này?

Tại Pháp, tiết kiệm năng lượng trở thành trọng tâm trong chương trình an toàn năng lượng vừa được Tổng thống Pháp Emmanuel Macron công bố. Giá điện của Pháp khá rẻ do nước này sử dụng năng lượng hạt nhân để sản xuất điện, nhưng chính phủ Pháp vừa áp dụng mức phạt lên đến hơn 630 euro đối với những cửa hàng sử dụng điều hoà nhưng không đóng cửa sổ và cửa ra vào. Bên cạnh đó, các cửa hàng bán lẻ và các siêu thị lớn tại Pháp cũng đồng ý tắt các bảng hiệu được chiếu sáng ngay khi đóng cửa hàng và giảm cường độ chiếu sáng một cách có hệ thống. Các cơ sở công cộng cũng sẽ đặt máy điều nhiệt cao hơn vào mùa hè và thấp hơn vào mùa đông. 

Ông MICHEL-EDOUARD LECLERC, Chủ tịch chuỗi siêu thị Pháp Leclerc: “Chúng tôi có thể đóng cửa các cửa hàng, đóng một số cửa hàng trong những khung giờ nhất định, hay đóng trong nửa giờ, tất cả tình huống đều có thể xảy ra. Chúng tôi sẽ không do dự vì đó là vì lợi ích của đất nước mình.”

Trong khi đó, Chính phủ Đức vừa công bố mức thuế mới đối với việc tiêu thụ khí đốt lên tới 1.000 euro/hộ gia đình/năm và bắt đầu được áp dụng từ tháng 10 tới. Việc áp dụng mức thuế mới này nhằm ổn định thị trường khí đốt, chia sẻ chi phí giữa tất cả những người sử dụng khí đốt, trong đó bao gồm cả những khách hàng sản xuất công nghiệp. Bên cạnh việc tăng thuế, chính phủ Đức đề nghị các thành phố tắt đèn chiếu sáng tại các đài tưởng niệm công cộng, tắt đài phun nước, tắt nước nóng vòi hoa sen và phòng tắm của các tòa nhà và trung tâm giải trí công cộng.

Bà EVA WEBER, Thị trưởng thành phố Augsburg, Đức: “Điều quan trọng đối với tôi là muốn cho người dân Augsburg thấy được chúng ta có thể vượt qua khoảng thời gian khó khăn này. Đó là lý do vì sao chúng tôi tắt đèn chiếu sang tại các đài tưởng niệm, tắt đài tưởng niệm, để mọi người thấy rằng đây là thời điểm để tiết kiệm năng lượng.”

Còn ở Trung Quốc, chính quyền tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc đã cắt điện luân phiên các nhà máy sản xuất tại tỉnh này từ ngày 16/8 đến ngày 20/8 để đảm bảo nguồn cung điện sinh hoạt cho gần 84 triệu cư dân của tỉnh. Đây là vấn đề cấp bách bởi khu vực này dựa vào hệ thống đê đập để tạo ra 80% điện năng, song các con sông trong khu vực đã cạn kiện vào mùa Hè. Một số công ty sẽ được phép hoạt động với công suất hạn chế, tùy thuộc vào nhu cầu sản xuất. Để tiết kiệm điện, chính quyền Thượng Hải cho biết họ sẽ tắt đèn chiếu sáng cảnh quan ở khu vực bến Thượng Hải - địa danh nối tiếng nhất của thành phố. Đèn trang trí, biển quảng cáo và màn hình video ở cả 2 bên bờ sông Hoàng Phố đều bị tắt ngày 22 và 23/8. 

Chuyên mục: TƯƠNG LAI CỦA NĂNG LƯỢNG

XU HƯỚNG SỐNG “XANH” TRONG KIẾN TRÚC 

Bảo vệ môi trường không chỉ nằm ở các chính sách, hay qua các chiến dịch tuyên truyền, mà còn được thể hiện thông qua nhiều lĩnh vực trong đời sống, đặc biệt là trong ngành kiến trúc, xây dựng. Một toà nhà tại bang New York, Mỹ là minh chứng cho điều này.

Nhìn từ bên ngoài, toà nhà cao 6 tầng nằm tại địa chỉ 670 Union Street, thành phố New York, Mỹ trông giống như mọi toà nhà khác ở quận Brooklyn. Nhưng điểm khác biệt nằm ở chỗ, chung cư với 14 căn hộ này không được xây dựng bằng bê tông cốt thép, mà lại được làm hoàn toàn bằng gỗ. 

Ông ERIC LIFTON, Kiến trúc sư: “Toà nhà này được xây dựng từ gỗ, một điều bất thường đối với một toàn nhà như thế này. Gỗ là một nguồn tài nguyên tái tạo, và là vật liệu thay thế cho bê tông và thép. Có rất nhiều gỗ sẵn có. Nó là một vật liệu tuyệt đẹp để tạo nên những không gian sống đáng kinh ngạc. Một cách xây dựng thật bền vững.”

Trong khi đó, các chuyên gia cho rằng, việc lựa chọn các vật liệu tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí CO2 cũng vô cùng quan trọng. Và để chọn ra được những vật liệu phù hợp thì đỏi hỏi người kiến trúc sư phải có một sự hiểu biết và khả năng nhất định.

Bà SUZAN WINES, Trường Kiến trúc Bernard & Anne Spitzer, Đại học New York, Mỹ: “Trong quá trình sản xuất thép và bê tông, một lượng lớn khí thải carbon sẽ thải ra. Chúng đóng góp khoảng 10% lượng khí thải CO2 trên toàn cầu mỗi năm. Mặt khác, gỗ lại có lượng khí thải carbon bằng 0 hoặc gần như không có. Lý do là bởi khi phát triển, cây sẽ giữ lại carbon trong quá trình quang hợp.”

Bộ luật Xây dựng quốc tế năm 2021 đã bổ sung một điều khoản, cho phép các toà nhà cao tầng, tối đa là 18 tầng, được sử dụng vật liệu xây dựng là gỗ thay vì bê tông, cốt thép.

Ngoài việc được xây dựng bằng vật liệu thân thiện môi trường, nguồn điện năng của toà nhà được cung cấp bằng các tấm pin năng lượng mặt trời trên mái nhà. Các căn hộ tại đây có giá từ 600.000 - hơn 3 triệu USD. 12 trong số 14 căn tại đây đã được bán và sẽ sớm đón những người chủ đầu tiên vào mùa thu này.   

XÂY DỰNG THỊ TRƯỜNG TÍN CHỈ CARBON: VIỆT NAM CÓ THỂ HỌC TẬP KINH NGHIỆM QUỐC TẾ NÀO?

Nguyên tắc cơ bản của thị trường carbon là bên phát thải lớn sẽ trả phí để nhận thêm các tín chỉ, hạn ngạch phát thải nhằm đạt được các mục tiêu giảm nhẹ. Nhiều nước thuộc khối EU và một số nước khác như Hàn Quốc, Trung Quốc đã xây dựng thành công thị trường này. Việt Nam cũng đang nỗ lực xây dựng thị trường tín chỉ carbon trong nước nhằm giảm phát thải khí nhà kính. Vậy Việt Nam có thể học hỏi những kinh nghiệm gì từ những quốc gia đi trước?

Thị trường tín chỉ carbon đầu tiên được thành lập ở Châu Âu. Châu Âu đã phải mất một thời gian dài để thị trường carbon của họ có thể hoạt động được. Ban đầu họ đã sai lầm cung cấp miễn phí rất nhiều khoản phụ cấp cho các ngành công nghiệp. Do đó, có rất ít giao dịch diễn ra trên thị trường, bởi vì rất nhiều ngành công nghiệp được cho phép thải quá mức khi mới bắt đầu. Sau đấy họ nhận ra sai lầm, và đã sửa chữa ngay. Đến nay họ đã có một thị trường carbon hoạt động rất mạnh mẽ.

Ông JOS DELBEKE, Giám đốc Tổng cục Hành động Khí hậu của Ủy ban Châu Âu: “Các thị trường tín chỉ carbon đóng vai trò quan trọng trong việc giảm phát thải khí nhà kính toàn cầu một cách hiệu quả. Chúng ta đang chứng kiến sự gia tăng hoạt động mua bán khí thải trên khắp thế giới, và điều này có thể giúp chúng ta đạt được các mục tiêu của Thỏa thuận Paris.” 

Trung Quốc - quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới, cũng bắt đầu thử nghiệm thị trường mua bán phát thải carbon từ năm 2013 tại một số thành phố lớn. Thị trường tín chỉ carbon của Trung Quốc dựa trên mô hình “giới hạn và mua bán phát thải”. 

Bà YAN QIN, Chuyên gia kinh tế, nhà phân tích về carbon: “Cốt lõi của thị trường carbon là tạo động lực sản xuất năng lượng hiệu quả hơn, ít phát thải carbon hơn.  Các công ty có thể nâng cấp trang thiết bị để sản xuất hiệu quả hơn, hoặc sẽ phải bỏ tiền mua quyền phát thải để bù cho mức phát thải quá giới hạn.” 

Với những bài học kinh nghiệm của những nước đi trước, các chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể bắt đầu bằng việc xác định các ngành công nghiệp chủ chốt mà mình muốn tham gia. Đặc biệt là nên bắt đầu từ những thế mạnh của mình, chẳng hạn như là lâm nghiệp.

Ông Muthukumara Mani MUTHUKUMARA, Chuyên gia Trưởng Kinh tế Môi trường, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam: “Và cũng không nên quên rằng trên thực tế có một thị trường carbon rất sôi động trong lĩnh vực lâm nghiệp. Theo đó, Việt Nam nên tư duy về việc thiết lập hệ thống MRV để tín chỉ carbon từ lâm nghiệp cũng có thể được sử dụng bởi các công ty lớn. Như vậy, có rất nhiều bài học có thể được rút ra từ những kinh nghiệm gần đây ở Trung Quốc và Hàn Quốc. Và chắc chắn tôi nghĩ rằng những kinh nghiệm này khá hữu ích cho Việt Nam.” 

HÀNH TRÌNH THEO ĐUỔI LỐI KIẾN TRÚC TỐI GIẢN 

Trong một xã hội hiện đại với bộn bề những lo toan, chúng ta thường có xu hướng tìm về những không gian tối giản, hòa mình với thiên nhiên. Tại cố đô Huế, Kiến trúc sư Phan Tá đang miệt mài với hành trình theo đuổi lối kiến trúc tối giản như một cách đem lại nguồn năng lượng mới trong cuộc sống.

Đây là công trình homestay do chính KTS Phạm Văn Tá thiết kế theo lối kiến trúc tối giản. Nằm ngay ở trung tâm TP Huế, ngôi nhà mang nét hiện đại phố thị nhưng vẫn hòa mình vào thiên nhiên tươi đẹp. Công trình được thiết kế, xây dựng dựa trên nguyên lý mang lại sự thoải mái, tiện nghi tối đa cho du khách khi tìm đến, tạm gác đi phiền muộn âu lo của cuộc sống. Sự tối giản được biểu đạt bằng những điều giản dị nhất như việc không gian nội thất ít đồ đạc, qua đó tiết kiệm năng lượng và thời gian của con người cho việc sở hữu lẫn dọn dẹp.

Kiến trúc sư PHẠM VĂN TÁ  - PGĐ Công ty ArchiHue: “Khi mà con người ta quá bận rộn thì với tất cả sự phức tạp cuộc sống mà ta phải đối mặt thì dễ dàng nhận ra rằng ta cần làm gì đó để giảm bớt căng thẳng. Nó diễn ra ở nhiều khía cạnh khác nhau nhưng về mặt kiến trúc không gian sống thì chỉ tập trung vào các hoạt động chính với nhu cầu sử dụng thấy hạnh phúc và thỏa mãn nhất." 

Theo Kiến trúc sư Phạm Tá, kiến trúc tối giản sẽ là xu hướng phát triển trong thời gian tới với nhiều sự lựa chọn mà ở đó con người được là chính mình. Lối sống giản dị, thuận tự nhiên cũng là điều mà mọi người tìm đến. Đó cũng là cách giúp chúng ta giảm tải dù đôi khi bị vướng bận nhiều bởi giá trị vật chất trong xã hội hôm nay.

Kiến trúc sư PHẠM VĂN TÁ – PGĐ Công ty ArchiHue: “Trong thế giới hiện đại tôi nghĩ đó là xu hướng ai cũng cần biết, thực hành trong cuộc sống. Trong những ngôi nhà tối giản, họ có thể tập trung vào giá trị, điều có ý nghĩa với chúng ta. Những điều nào không cần thiết thì loại bỏ ra (đồ đạc), bởi chúng nguyên nhân làm ta căng thẳng và tốn kém về tiền bạc." 

Kiến trúc tối giản đang mở ra một không gian mới cho những ai thật sự yêu thích lối sống tối giản. Và ở đó, KTS Phạm Văn Tá vẫn theo đuổi nhiều giá trị riêng, qua đó lan tỏa năng lượng tích cực đến với cộng đồng. 

Tối giản – có thể hiểu là đi đến tận cùng của sự đơn giản, đơn giản hết mức có thể và thân thiện với môi trường. Nếu chưa có điều kiện để sở hữu những kiến trúc tối giản bạn có thể  làm những việc nhỏ để thể hiện trách nhiệm của cá nhân đối với môi trường sống như: hạn chế túi ni lông, đồ nhựa dùng một lần; tắt bớt điện hay sử dụng nước một cách tiết kiệm. 

Thực hiện : Kim Thanh Kim Thoa Hiền Trang