Đàn đá linh hồn dân tộc Tây Nguyên

Đàn đá, tiếng M’Nông (mơ nông) gọi là “goong lu”, tức “đá kêu như tiếng cồng”, được xem là nhạc cụ cổ nhất không chỉ đối với các đồng bào dân tộc sinh sống ở Tây Nguyên mà còn là một trong những loại nhạc cụ cổ xưa nhất của loài người. Đàn đá được coi là sợi dây kết nối tâm linh giữa Mẹ Trái đất và cộng đồng người M’nông trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông.

Nhạc cụ này được chế tác từ những thanh đá với kích thước dài, ngắn, dày, mỏng khác nhau. Các thanh đá càng dài, càng to thì âm thanh càng trầm. Ngược lại, thanh đá càng ngắn, càng nhỏ và mỏng thì âm thanh càng cao. Người M'nông xưa quan niệm rằng, thanh âm của đàn đá là sợi dây linh thiêng, là phương tiện để nối liền giữa con người với trời đất thần linh, nối quá khứ với hiện tại và hướng con người đến những điều tốt đẹp trong tương lai.

Ở Đăk Nông, bộ đàn đá đầu tiên được phát hiện ở suối Đắk Kar năm 1993 có niên đại 2500 năm với 3 thanh hoàn chỉnh. Bộ đàn đá thứ 2 được phát hiện năm 2014 tại thôn Đắk Sơn có 16 thanh. Năm 2005, đàn đá được UNESCO xếp vào danh sách các nhạc cụ trong “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên”. Tuy nhiên, nghệ nhân chơi thành thạo đàn đá chỉ có 6 người.

Đối với các dân tộc Tây Nguyên, đàn đá, cồng chiêng không chỉ là một loại nhạc cụ mà nó còn như một người bạn tâm giao chia sẻ nỗi lòng cũng như trò chuyện về cuộc sống. Bảo vệ và phát huy giá trị hàng ngàn năm trước, hơn ai hết phải biến di sản thành tài sản để người dân trở thành người được hưởng lợi và mang tính bảo tồn bền vững.

Mời quý vị và các bạn cùng theo dõi chương trình!

Thực hiện : Phúc Hân