Diễn đàn kinh tế: Nhận diện những lực cản của tăng trưởng kinh tế

Đà phục hồi kinh tế đã có nhiều dấu hiệu khởi sắc. 5,03% là mức tăng trưởng GDP quý 1/2022. Mức tăng này cao hơn tốc độ tăng 4,72% của quý I năm 2021 và 3,66% của quý I năm 2020, theo số liệu của Tổng cục Thống kê. Đây là mức tăng cao nhất trong 3 năm qua. Với độ mở lớn của nền kinh tế, vấn đề đặt ra hiện nay là ứng phó như thế nào với áp lực và nhận diện các lực cản của tăng trưởng.

TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ NHIỀU TÍN HIỆU KHỞI SẮC  

Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 176,35 tỷ USD, tăng 14,4%.

Vốn FDI thực hiện đạt trên 4,4 tỷ USD, mức tăng cao nhất của các quý 1 trong vòng 5 năm qua.

Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng đều đặn qua các tháng. Đặc biệt, có 34.600 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 18% so với cùng kỳ và là mức cao kỷ lục từ trước đến nay.

Đồng thời cũng có 25.600 doanh nghiệp trở lại hoạt động, tăng 74% so với cùng kỳ.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 1.318 nghìn tỷ đồng, tăng 4,4% so với cùng kỳ.

Đây là những số liệu nổi bật trong quí đầu năm, là tín hiệu rất tích cực cho thấy nền kinh tế đang trên đà phục hồi. Đầu tàu kinh tế TP. Hồ Chí Minh, từ mức giảm sâu -24,97% và -11,64% ở quý 3 và quý 4 năm 2021, thì đến nay, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh (GRDP) đạt 1,88% trong quý 1/2022. 

Ông PHAN VĂN MÃI, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh: “Đã có sự phục hồi và phát triển tốt, trước hết là kiểm soát tốt dịch Covid-19. Thứ 2 là các hoạt động xã hội đã được phục hồi, các hoạt động kinh tế có những điểm sáng, hoạt động sản xuất công nghiệp, thương mại dịch vụ tăng trưởng cao, thu ngân sách đạt 31,3% dự toán năm. Tổng thể GRDP tăng trưởng 1,88%. Với tăng trưởng dương như thế đã cho thấy TP. Hồ Chí Minh đã có sự phục hồi, khẳng định nội lực của nền kinh tế thành phố.

Ông ĐINH NGỌC THẮNG, Cục trưởng Cục Hải quan TP HCM:Đến ngày 31/3 năm 2022, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua TP. Hồ Chí Minh đạt khoảng 34 tỷ USD, tăng 12% cùng kỳ 2021 và tổng số thu đến tháng 3 là hơn 32 ngàn tỷ đồng. Đây là tín hiệu phục hồi kinh tế rất tốt.”

Một chỉ báo nữa cho thấy kinh tế có dấu hiệu khởi sắc, đó là có hơn 60 nghìn doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường trong quý 1/2022. Con số này cao nhất từ trước đến nay, cho thấy sức chống đỡ của doanh nghiệp đã tăng lên rất nhiều, doanh nghiệp đã tìm thấy các cơ hội kinh doanh tốt hơn để tiếp tục hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình và mong muốn nhận được nhiều hỗ trợ hơn nữa. 

Ông NGUYỄN LƯƠNG TÚ, Giám đốc Công Ty Cổ Phần Joy Plus:Quay trở lại hoạt động là điều doanh nghiệp rất cố gắng, sau khi được Chính phủ cho phép hoạt động trở lại, chúng tôi đã rất vui, vì chúng tôi đã phải đóng băng 1 thời gian dài do dịch. Cùng với nhiều chính sách như mở cửa hoàn toàn du lịch, chúng tôi kỳ vọng quý 2 sẽ khả quan hơn nhiều.”

Ông NGUYỄN ĐỨC PHONG, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Dược phẩm quốc tế Nam Phong: Chúng tôi là 1 trong những doanh nghiệp mới thì ngoài tất cả những yếu tố cạnh tranh về thương mại thì bên cạnh đó cũng còn có nhiều hạn chế để có thể mở rộng được. Ví dụ để có thể phát triển mạnh mẽ hơn, chúng tôi rất mong muốn có những buổi xúc tiến thương mại không những ở các doanh nghiệp trong nước mà cả các doanh nghiệp nước ngoài.

Bên cạnh đó, kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của các doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy doanh nghiệp lạc quan về tình hình sản xuất kinh doanh trong quý II/2022 với 82,3% doanh nghiệp đánh giá sẽ ổn định và tốt hơn so với quý I/2022. Đây là kết quả quyết tâm phục hồi và phát triển kinh tế thời gian qua của Quốc hội và Chính phủ, tạo niềm tin, động lực cho cộng đồng doanh nghiệp phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh.

LẠM PHÁT – NỖI ÁM ẢNH CỦA NHIỀU QUỐC GIA

Việt Nam đã có một khởi đầu tốt đẹp cho năm 2022 với GDP quý 1/2022 tăng 5,03% so với cùng kỳ. Con số này nói lên một thông điệp rất rõ ràng: Việt Nam đang dần lấy lại đà phục hồi tăng trưởng. Tuy nhiên trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy bất ổn, Việt Nam cũng đang gặp một loạt thách thức. Đáng chú ý, chỉ cách đây 1 năm nhiều chuyên gia kinh tế rất lạc quan về sự phục hồi tăng trưởng mạnh mẽ sau cuộc khủng hoảng Covid-19. Tuy nhiên giờ đây, giới chuyên gia lại đang dự báo về khả năng xảy ra 1 cuộc suy thoái mới, khi nhiều nền kinh tế lớn và là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam như Mỹ, Nhật Bản, và các nước châu Âu...đang phải đối mặt với nỗi ám ảnh mang tên lạm phát cao kỷ lục.

Theo số liệu mới của Liên minh châu Âu (EU), lạm phát ở Châu Âu đã tăng vọt lên mức kỷ lục 7.5%, mức cao nhất trong vòng 25 năm qua và được dự đoán chưa dừng lại ở đó. Áp lực lạm phát liên tục gia tăng. Nguyên nhân là do chi phí năng lượng tăng cao khiến giá tiêu dùng tăng đột biến, người dân khu vực này ngày càng trở nên khó khăn hơn trong việc chi trả phí sinh hoạt."

Anh KOSTANDINOS IORDANIDIS, Chuyên gia trị liệu spa:“Giờ đây mọi thứ đều tăng chóng mặt, tôi từng được trả lương gần 1.200 euro/tháng, tuy nhiên giá thuê nhà, thực phẩm, và năng lượng đều tăng cao, mọi thứ với tôi rất khó khăn. Tại Hy Lạp, mức lương từ 700-750 euro được coi là cao, bởi mức lương trung bình chỉ vào khoảng 550 euro, nhưng giờ đây, số tiền này bạn sẽ không thể duy trì cuộc sống, khi giá thuê nhà thấp nhất đã là 300 euro/tháng.”

Ông TOLIS ANASTASIOS, Chủ cửa hàng bánh:Chúng tôi chỉ mới mở 1 cửa  hàng mới, tuy nhiên giá cả đang tăng chóng mặt, đơn cử như giá điện trước đây chỉ là 1.000 euro, nhưng giờ đây đã tăng lên 2.500 euro, chi phí như vậy là quá nhiều đối với các hộ kinh doanh.” 

Chỉ số giá tiêu dùng của Anh đã tăng lên mức cao nhất trong 30 năm, ảnh hưởng đến mức sống của người dân và gây áp lực đối với Ngân hàng trung ương Anh (BoE) trong việc phải tiếp tục tăng lãi suất. Trong khi đó, tại Mỹ, tình hình cũng không khả quan hơn, lạm phát đã chạm ngưỡng cao nhất trong 40 năm. Trước tình hình này, Cục dự trữ liên bang Mỹ FED buộc phải tăng lãi suất lên quanh mức 0,25% - 0,5%.

Ông ROBERT POLLIN, Giảng viên Kinh tế tại Đại học Massachusetts: “Vấn đề hiện nay mà chúng ta đang phải đối mặt, đó là áp lực tăng giá do giá nhiên liệu tăng cao, những vấn đề về chuỗi cung ứng do đại dịch Covid-19, trong đó không thể không nhắc đến biến động về giá dầu, và vấn đề là FED không thể giải quyết hết được những vấn đề này.” 

Tổng thống Mỹ Joe Biden phải thừa nhận rằng, báo cáo việc làm cải thiện tại Mỹ có thể bị lu mờ bởi tình trạng lạm phát tăng cao.

Tổng thống Mỹ JOE BIDEN: “Mặc dù chúng ta đã tạo thêm lượng việc làm mới cao kỷ lục, tuy nhiên chúng ta cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa để kiểm soát giá cả vốn đang leo thang thời gian gần đây.”

Trong báo cáo mới đây, hãng xếp hạng tín nhiệm toàn cầu Fitch Ratings cảnh báo, những áp lực về lạm phát có thể đe dọa triển vọng kinh tế toàn cầu trong năm nay. Fitch Ratings đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu từ 0,7% đến 3,5%, trong đó Mỹ và EU nằm trong danh sách hạ dự báo tăng trưởng hàng đầu.

KINH TẾ VIỆT NAM QUA LĂNG KÍNH TỔ CHỨC QUỐC TẾ

Ông AADITYA MATTOO, Chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Đông Á và Thái Bình Dương của World Bank:Mặc dù Việt Nam được ghi nhận là một trong những quốc gia dành được nhiều lợi thế nhất, tận dụng được nhiều nhất các cơ hội để mở rộng thương mại toàn cầu, song chính điều đó lại khiến cho Việt Nam dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc từ bên ngoài. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng chịu tác động lớn bởi việc nhập khẩu dầu với giá trị lên tới 3% GDP. Và Việt Nam cũng phải thận trọng hơn khi xem xét hệ thống tài chính. World Bank đã hạ dự báo tăng trưởng của Việt Nam từ 6,5% trong năm nay xuống 5,3%.”

Ông ANDREW JEFFERRIES, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á ADB tại Việt Nam: ADB lạc quan về đà tăng trưởng của kinh tế Việt Nam trong năm 2022 này bởi nhiều nguyên nhân, thứ nhất là nhiều động lực sẽ đóng góp cho đà tăng trưởng của nền kinh tế, như ngành sản xuất, nông nghiệp và du lịch. Và không thể nhắc đến gói hỗ trợ gần 350.000 tỷ đồng mà Quốc hội và Chính phủ đã thông qua, tuy nhiên điều quan trọng hiện nay là làm thế nào để thực thi hiệu quả hơn nữa những gói hỗ trợ đó, vì như tôi được biết, gói giảm thuế VAT và giảm thuế bảo vệ môi trường đã và đang tạo ra những hiệu ứng tích cực cho nền kinh tế.

Bà MICHELE WEE, Tổng Giám đốc, Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam: “Năm 2022 là 1 năm đầy thách thức với thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng do những ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 và những bất ổn về địa chính trị, tuy nhiên Việt Nam vẫn đang được coi là điểm đến đầu tư hấp dẫn nhờ lực lượng lao động trẻ, có tỷ lệ tiêm chủng cao cùng nhiều chính sách thu hút đầu tư, do đó chúng tôi rất lạc quan về triển vọng của nền kinh tế trong trung và dài hạn.

Những số liệu khả quan trong quý I đã nói lên nỗ lực của Việt Nam trong bối cảnh hậu Covid, và cũng chính là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy chương trình phục hồi kinh tế của Quốc hội và Chính phủ đã phát huy hiệu quả. Xung đột Nga - Ukraine, dịch Covid-19 và áp lực tăng giá nguyên vật liệu đầu vào... tiếp tục là những thách thức đối với mục tiêu tăng trưởng GDP năm nay. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các vị khách mời, với đà phục hồi mạnh mẽ trong quý 1/2022, các kịch bản dự báo tăng trưởng quý sau cho thấy mục tiêu tăng trưởng GDP từ 6-6,5% là hoàn toàn khả thi. 

Để tìm hiểu thêm về vấn đề này, Truyền hình Quốc hội đã có trao đổi với các khách mời:

Bà NGUYỄN THỊ HƯƠNG, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê;

Ông PHAN ĐỨC HIẾU, Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội

Xin mời quý vị, các bạn theo dõi chương trình!

Thực hiện : Xuân Dần Thùy Trang

quảng cáo