Giải quyết hài hoà lợi ích chính đáng của người dân, mấu chốt để giảm khiếu nại

Khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực hành chính chủ yếu vẫn là về tranh chấp đất đai, nhà cửa, đền bù giải phóng mặt bằng… nhưng người dân lại không hề mặn mà với việc khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính ra tòa án, vậy đâu là nguyên nhân cốt lõi của vấn đề này? Đây là một trong những vấn đề Đoàn giám sát của Quốc hội đặt ra khi làm việc với Viện kiểm sát nhân dân tối cao chiều 5/4.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cho biết, qua ghi nhận người dân không muốn khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính ra toà vì được cho là tốn chi phí và thời gian khởi kiện, tỉ lệ người dân thắng kiện không cao, trong khi đó nếu khiếu nại hành chính thì có thể được xem xét lại.

Phó Chủ tịch Quốc hội TRẦN QUANG PHƯƠNG - Trưởng Đoàn giám sát: Đề nghị cho biết thêm quan điểm của viện xung quanh nội dung này, mặc dù các cơ quan hành chính giải quyết hết thẩm quyền nhưng người dân không muốn khởi kiện ra toà án hành chính. Qua kiểm sát, các đồng chí thấy tình trạng này thế nào? Có đúng như thế không.

Ông LÊ MINH TRÍ - Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao: Giải quyết một bản án hành chính qua khởi kiện nó liên quan tới luật hình thức và luật nội dung. Luật hình thức là trong đó có Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Tố tụng hành chính, Bộ luật Tố tụng dân sự…nhưng nội hàm giải quyết các vụ việc đòi hỏi các luật khác như Luật Đất đai, Luật Đầu tư công, chính sách giải phóng đền bù trong từng giai đoạn khác nhau. 

Ví dụ, lợi ích của người dân liên quan đến đất đai liên quan đến đền bù, vấn đề chính là giá cả, xác định giá nào là hợp lý. Giá cả hợp lý là khi người dân cảm thấy không bị thiệt. Tuy nhiên, hiện nay chính sách, quy định để giải quyết hài hòa lợi ích giữa người dân có đất với doanh nghiệp và doanh nghiệp với nhà nước đang bất cập. Nếu không điều chỉnh Luật Đất đai phù hợp, không có quy định tiếp theo cụ thể thì sẽ mãi chạy theo giải quyết khiếu nại lĩnh vực này. Bởi động cơ chính của khiếu nại tố cáo hiện nay là liên quan tới đất đai mà liên quan tới đất đai là lợi ích, bản chất là lợi ích. Nếu chúng ta không giải quyết hài hoà lợi ích chính đáng của người dân có đất thì khiếu nại vẫn còn.

Tại buổi làm việc, thành viên Đoàn giám sát cũng chỉ ra rằng, việc xây dựng dữ liệu về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo là cực kỳ quan trọng, các cơ sở dữ liệu này cần phải được tích hợp theo phương thức hợp lý để vừa đảm bảo chuyên ngành vừa đảm bảo được chia sẻ khi cần thiết, có những thông tin bản thân người dân cũng cần được biết, song báo cáo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao cho thấy, việc xây dựng dữ liệu đang còn rất hạn chế.

Ông TRƯƠNG TRỌNG NGHĨA - Đại biểu Quốc hội thành phố Hồ Chí Minh: Cơ sở dữ liệu có những mức phổ cập cho công dân, những người đang khiếu nại, tố cáo muốn biết hồ sơ của mình được giải quyết tới đâu. Cũng có những cơ sở dữ liệu thuộc dạng quản lý riêng cho từng ngành như công an, kiểm sát, tòa án; cái nào dùng chung, cái nào chia sẻ cần có cấp độ khác nhau.

Ông LÊ MINH TRÍ - Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao: Viện kiểm sát nhân dân tối cao có phần mềm về giải quyết khiếu nại tố cáo nhưng phần mềm này sau 3- 4 sẽ có những lạc hậu phải bổ sung. Còn ở cấp tỉnh, huyện thì báo cáo lên như thế nào thì Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao biết vậy. Đúng như Đoàn giám sát đề cập, cơ sở dữ liệu phải có phần độc lập, có chia sẻ, có dùng chung để người dân cập nhật. Đó là hướng đi đúng.

Bên cạnh đó, các ý kiến thành viên Đoàn giám sát cũng yêu cầu Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao làm rõ định hướng giải quyết đối với 28 vụ việc phức tạp, kéo dài; cơ chế tiếp công dân đặc thù của viện kiểm sát; đánh giá vai trò của viện kiểm sát trong kiểm soát hoạt động tư pháp./. 

Thực hiện : Dương Dung Khắc Phục Quang Sỹ