Góc nhìn hôm nay: Thiếu thuốc, thiếu vật tư y tế do đâu?

Tình trạng thiếu thuốc, thiếu vật tư y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh không phải là vấn đề mới và thường xảy ra nhỏ lẻ. Nhưng thời gian vừa qua, tình trạng này đã xảy ra tại nhiều cơ sở y tế của nhiều địa phương trên cả nước.

Tại cuộc họp trực tuyến của Bộ Y tế với các bệnh viện, sở y tế các tỉnh, thành về thực trạng thiếu thuốc, vật tư y tế đã đưa ra những số liệu đáng chú ý. Thống kê đối với 34/63 Sở Y tế, 21/39 BV tuyến Trung ương và 2 bệnh viện trực thuộc trường Đại học cho thấy: 28/34 Sở Y tế báo cáo hiện có tình trạng thiếu thuốc tại địa phương. 12/21 BV tuyến Trung ương báo cáo có tình trạng thiếu thuốc tại đơn vị. Có 26/34 Sở Y tế và 15/21 BV tuyến Trung ương báo cáo hiện có tình trạng thiếu vật tư tiêu hao, hóa chất. 

BỆNH VIỆN Ở TPHCM THIẾU THUỐC, VẬT TƯ Y TẾ

Bệnh viện Lê Văn Thịnh ở TP Thủ Đức là bệnh viện tuyến quận, không chỉ phục vụ khám chữa bệnh cho người dân khu vực cửa ngõ phía Đông TPHCM, bệnh viện còn tiếp nhận bệnh nhân từ các tỉnh lân cận. 

Hiện công suất hoạt động của bệnh viện đã đạt trên 80% so với trước đại dịch. Bệnh nhân tăng dần, nhưng thuốc điều trị và nhiều loại vật tư y tế lại đang cạn nguồn, không đủ dùng, bệnh viện phải xoay sở, chia sẻ với nhiều đơn vị khác.

BS. Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, TPHCM: “Chủ yếu là làm sao mình có những giải pháp để tăng cường thuốc men, vật tư để cho bệnh nhân điều trị tại chỗ là tốt nhất.”

Các bệnh viện lớn càng “đau đầu” hơn, như Viện Pasteur hết nhiều loại vaccine, Bệnh viện Chợ Rẫy thiếu thuốc chống thải ghép, hay Bệnh viện Ung bướu phải dừng hoạt động hệ thống chẩn đoán ung thư trị giá hàng triệu USD chỉ vì thiếu nguồn cung chất phóng xạ… Vướng mắc, chậm trễ trong công tác đấu thầu thuốc và sau nhiều vụ lùm xùm trong ngành y tế, việc đấu thầu mua sắm thuốc, vật tư-thiết bị y tế nhiều nơi bị khựng lại.

BS. Đặng Huy Quốc Thịnh, Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TPHCM: “Canh cánh là làm sao có những thiết bị đó kịp thời phục vụ cho người bệnh nhưng đồng thời cũng luôn luôn lo lắng cái chuyện đấu thầu, mình giải quyết thật nhanh vật tư, thiết bị cho người bệnh thì mình có phạm vô cái 1 cái điểm nào đó không?”

Tình trạng thiếu thuốc men, sinh phẩm, vật tư y tế đang diễn ra ở hầu hết cơ sở y tế trên địa bàn TPHCM, chủ yếu là các loại thuốc, vật tư y tế thông dụng thuộc thẩm quyền mua sắm của các địa phương, đơn vị. Điều này ảnh hưởng đến công tác khám bệnh, chữa bệnh, đến sức khỏe của người dân.

BS. Nguyễn Tri Thức, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy: “Theo chúng tôi mong muốn thì mình sẽ có cái quy định riêng đấu thầu riêng trong ngành y tế tại vì mặt hàng phục vụ sức khỏe cho người bệnh, mình không thể đánh đồng những hàng hóa khác trong xã hội được vì nó trực tiếp liên quan đến sinh mạng con người.”

Việc tháo gỡ nút thắt trong đấu thầu cũng như các quy trình thủ tục để các cơ sở y tế đảm bảo được việc chăm sóc sức khỏe người dân, đồng thời giải tỏa bớt áp lực nặng nề cho các y bác sĩ, là vô cùng cần thiết ở thời điểm nhạy cảm này.

CỬ TRI LO LẮNG TRƯỚC TÌNH TRẠNG THIẾU THUỐC, THIẾU TRANG THIẾT BỊ Y TẾ

Không chỉ một loạt bệnh viện trên địa bàn TPHCM rơi vào tình trạng thiếu thuốc men và nhiều loại vật tư, trang thiết bị y tế phục vụ điều trị bệnh. Sau những vướng mắc trong công tác đấu thầu mua sắm thuốc, sau nhiều vụ lùm xùm trong ngành y tế, việc đấu thầu mua sắm thuốc, vật tư, trang thiết bị y tế tại hàng chục tỉnh, thành phố cũng đang bị chững lại, chậm trễ, gây ảnh hưởng đến công tác khám, chữa bệnh, ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của người bệnh và khiến nhiều cử tri lo lắng, bày tỏ ý kiến trong các cuộc tiếp xúc cử tri sau kỳ họp thứ 3 của các Đoàn Đại biểu Quốc hội.

Tình trạng thiếu thuốc khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, nhất là các bệnh đặc trị như bệnh cao huyết áp, bệnh tiểu đường, … gây khó khăn cho người dân. Cử tri huyện Đức Hoà kiến nghị với Đoàn ĐBQH tỉnh Long An, Chính phủ sớm quan tâm, chấn chỉnh trình trạng này.

Tại buổi tiếp xúc, cử tri thị trấn Hậu Nghĩa, huyện Đức Hoà, tỉnh Long An cho biết, trong thời gian gần đây, thuốc phục vụ cho việc khám chữa bệnh BHYT bị thiếu, đặc biệt thuốc cho các bệnh đặc trị.

Ông LẠI VĂN SEN, Thị trấn Hậu Nghĩa, huyện Đức Hoà, tỉnh Long An: “Bây giờ ai làm nên tội nấy chịu chứ bây giờ làm như vậy xong ngưng trệ thuốc cả toàn quốc. Tôi theo dõi trên mạng tôi thấy rồi, thiếu cả toàn quốc chứ không riêng huyện Đức Hoà. Tội nghiệp những người già như tụi tôi, khám bệnh mà không có thuốc là chết rồi.”

Liên quan đến tình trạng thuốc giả, kê khống giá test xét nghiệm Covid-19, cử tri huyện Đức Hoà đề nghị các cơ quan chức năng xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Ông LÂM THANH THẢO, Thị trấn Hậu Nghĩa, huyện Đức Hoà, tỉnh Long An: “Bệnh viện của Trung ương cứ kê khống giá n, tôi coi cái đó rất là buồn. Mong rằng cấp trên xem xét, chứ ai xem cái đó cũng đau buồn.”

CẦN CÓ NGAY GIẢI PHÁP CHO TÌNH TRẠNG THIẾU THUỐC VÀ VẬT TƯ Y TẾ

Tìm ra điểm nghẽn của pháp luật, từ đó đưa ra lời giải đúng đắn cho tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế thời gian qua là bài toán không dễ dàng nhưng phải làm và làm gấp rút để tạo hành lang pháp lý an toàn cho các Bệnh viện. Bởi trước đó, lý giải về những nguyên nhân gây nên tình trạng thiếu thuốc, trong thông cáo của Bộ Y tế cho biết nguyên nhân hàng đầu là “tâm lý sợ sai, sợ thanh tra, kiểm tra nên các đơn vị không dám đấu thầu mua sắm; hoặc tỏ ra lúng túng, ngại thực hiện. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp, nhà cung cấp e ngại cung ứng hàng hóa cho các đơn vị công, do giá chưa hợp lý, thủ tục đấu thầu và thanh toán phức tạp”. Vấn đề này cũng đã được các đại biểu Quốc hội đề cập trên diễn đàn Quốc hội.

Ông NGUYỄN LÂN HIẾU, Đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Định: “Việc đấu thầu, mua sắm trang thiết bị, thuốc men là nỗi lo lớn nhất của các đại đa số các bệnh viện cả công và tư. Gần đây có vị bộ trưởng cũng than phiền với tôi là muốn ra mua viên Zinat, một loại kháng sinh rất thông dụng mà không thể mua được ở các cửa hàng. Hơn nữa, nguồn nhân lực chất lượng cao đã thiếu nay còn càng ít hơn, vì mức lương không tăng mà có xu hướng giảm. Theo thống kê, ở các bệnh viện công không đủ phương tiện, cơ sở vật chất để triển khai những kỹ thuật mới, hiện đại khiến các bác sĩ giỏi đến đâu cũng đành phải bó tay, nản lòng."

Ông TRỊNH XUÂN AN, Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai: “Đề nghị Tiếp tục quan tâm đến hệ thống y tế, nhất là y tế cơ sở. Các bệnh viện công lập có cơ chế chính sách để các cơ sở y tế chủ động tự tin trong việc mua sắm trang thiết bị, thuốc men, tránh tâm lý sợ thanh tra, kiểm tra không dám làm, không dám mua và thái độ cứ nhìn vào đâu là thấy y tế tiêu cực ở đó. Mặc dù hệ thống y tế đang bị rúng động bởi quả bom Việt Á, nhưng việc chống dịch chữa bệnh cứu người vì sức khỏe của người dân vẫn phải là ưu tiên hàng đầu.”

Bà TRẦN KHÁNH THU, Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Bình: “Việc tổ chức đấu thầu mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế phục vụ công tác khám, chữa bệnh gặp khó khăn hơn bao giờ hết do việc tham khảo giá trên các trang công khai của Bộ Y tế chưa đầy đủ hoặc có nhiều mức giá khác nhau tại cùng một thời điểm hoặc thay đổi trong cùng một khoảng thời gian rất ngắn nên gây những nguy cơ tiềm ẩn sai phạm khi thực hiện mua sắm. Cũng cần có các quy định cụ thể hóa các ưu đãi về đào tạo nguồn lực về đất đai, về thuế, cơ chế tài chính, cơ chế phối hợp sử dụng các nguồn vốn ngân sách, cơ chế thu hút đầu tư từ nguồn vốn xã hội hóa cho phát triển các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, thậm chí ngay tại y tế cơ sở giúp người dân có thể tự lựa chọn dịch vụ y tế chất lượng cho mình được nhanh nhất, nhằm giúp công tác chăm sóc y tế được tốt hơn, tiết kiệm được chi phí chữa bệnh, phát huy tối đa hiệu quả máy móc, thiết bị, nguồn lực tại chỗ và giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên.”

Khi mà nhiều chuyên gia trong ngành đã chỉ ra nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế có liên quan đến công tác đấu thầu cùng những vướng mắc trong các quy định của pháp luật hiện hành về hoạt động đấu thầu thuốc, vật tư y tế. Chính vì vậy, bên cạnh việc xử lý nghiêm những người cố tình làm sai, gây hậu quả thiệt hại cho lợi ích Nhà nước, cho lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân, cũng cần kịp thời sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật, lĩnh vực vừa đảm bảo bịt những lỗ hổng trong quản lý, vừa tạo điều kiện cho sự phát triển, sự phục vụ tốt hơn cho nhân dân.

Ông LÊ MINH TRÍ, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao: “Cần bổ sung tạo hành lang pháp lý để đảm bảo cho người thực hiện nhiệm vụ được an tâm. Vừa qua, một số vụ án có liên quan đến ngành y tế nên việc tổ chức đấu thầu, đấu giá, mua sắm thuốc men, sinh phẩm và trang thiết bị y tế đang bị đình trệ. Việc thực hiện hợp tác kinh doanh, đầu tư các trang thiết bị y tế thế hệ mới từ nguồn lực của xã hội cũng dừng lại. Đây là chủ trương đúng nhưng cách làm có sơ hở, có sai. Sai thì sửa nhưng cần phải tiếp tục làm, nếu chúng ta để kéo dài sẽ ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ nhân dân trong khám, chữa bệnh. Bác sĩ chúng ta hiện nay có tay nghề không kém gì các nước. Nhưng nếu không có trang thiết bị máy móc tiên tiến phù hợp để trang bị thì sẽ tụt hậu so với khu vực và thế giới. Người dân ta lại phải chi phí cao hơn và mất thời gian đi khám, chữa bệnh ở nước ngoài và chúng ta mất đi một nguồn thu từ dịch vụ mà chúng ta có thể là thế mạnh. Còn nếu chúng ta chờ ngân sách đầu tư thì chắc chậm. Tôi kiến nghị là Quốc hội và Chính phủ nên chỉ đạo các cơ quan có liên quan, các ngành ban hành nhanh nghị quyết, nghị định hoặc thông tư hướng dẫn để tháo gỡ ngay những vấn đề bất ổn trong lĩnh vực này. Đồng thời, qua thực tế, tôi cũng kiến nghị với Quốc hội nên xem xét, rà soát lại một số các điều khoản trong Luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017. Đặc biệt qua thực tiễn công việc tôi thấy rằng Luật Hình sự hiện nay ở Điều 219 quy định tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Tôi nghĩ rằng chúng ta cũng phải rà soát, nghiên cứu để làm sao đó vừa chặt chẽ trong quản lý, vừa răn đe giáo dục, không để cho người xấu lợi dụng nhưng cũng tạo điều kiện an tâm cho cán bộ chúng ta trong thực hiện nhiệm vụ.”

Tình trạng thiếu thuốc, thiết bị, vật tư y tế đang xuất hiện tại nhiều cơ sở khám chữa bệnh  là những vấn đề lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cho Nhân dân, cần được các ngành, các cấp và địa phương quan tâm, khẩn trương vào cuộc, kịp thời xử lý, khắc phục. Chỉ trong ngày 29/6, Văn phòng Chính phủ đã ban hành 2 văn bản: Thông báo số 192 - kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh và tình hình nghỉ việc, thôi việc của cán bộ y tế khu vực công lập; và Văn bản số 4035 truyền đạt ý kiến của Thường trực Chính phủ về việc khắc phục tình trạng thiếu thuốc, thiết bị, vật tư y tế đã cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ đối với tình hình này. 

Những giải pháp, chỉ đạo sát sao của Chính phủ đã có, đó là rà soát tổng thể các quy định về mua sắm thuốc, thiết bị, vật tư, sinh phẩm y tế; tăng cường xã hội hoá, hợp tác công tư trong lĩnh vực y tế; chủ động ban hành các quy định, hướng dẫn theo thẩm quyền để kịp thời tháo gỡ vướng mắc và khẩn trương tổ chức thực hiện đấu thầu tập trung thuốc ở Trung ương và các tỉnh thành theo đúng quy định, chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm. Đồng thời tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, giao cho thủ trưởng các đơn vị sự nghiệp công lập phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng thiếu thuốc, hóa chất và vật tư y tế phục vụ cho công tác khám chữa bệnh. Hy vọng những giải pháp kịp thời này sẽ nhanh chóng khắc phục tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế hiện nay.

Thực hiện : Thu Quỳnh