Nhìn ra thế giới: Công nghệ xe tự lái - Triển vọng của ngành tự động hóa

Công nghệ ô tô tự lái đang ngày càng phát triển mạnh mẽ và trở nên thịnh hành hơn khi thị trường đòi hỏi những đột phá để mở ra kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp tự động hóa. Các quốc gia dẫn đầu công nghệ thế giới như Mỹ, Anh, Nhật Bản, Trung Quốc đang đẩy mạnh nhiều chính sách mở cửa cho xe tự hành toàn cầu, để các startup công nghệ phát triển và thử nghiệm những mẫu xe tự lái mới và tân tiến.

Lĩnh vực xe tự hành đã chớm nở từ rất sớm và trở thành tiền đề cho các nhà sản xuất xe ô tô tiếp tục nghiên cứu, phát triển. Bất chấp ảnh hưởng của Covid -19, thị trường xe tự hành vẫn có tiềm năng to lớn và mang lại nhiều lợi ích về kinh tế – xã hội. 

Thị trường ô tô tự lái toàn cầu được định giá 20,97 tỷ USD vào năm 2020 và dự kiến đạt 61,93 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 22,75%. Các cấp độ tự động hóa được áp dụng phổ biến trong hầu hết các mẫu xe hơi của nhiều hãng lớn hiện nay.  

Các quốc gia dẫn đầu công nghệ thế giới như Mỹ, Anh, Nhật Bản, Trung Quốc đang đẩy mạnh nhiều chính sách mở cửa cho xe tự hành toàn cầu, trở thành mảnh đất màu mở để các startup công nghệ phát triển và thử nghiệm những mẫu xe tự lái mới và tân tiến nhất.

XE TỰ LÁI LÊN NGÔI TẠI MỸ

Là một cường quốc về công nghệ nên không có gì ngạc nhiên khi Mỹ trở thành mảnh đất màu mỡ để các startup công nghệ thử nghiệm và phát triển những mẫu xe tự lái mới nhất trên thế giới.

Và trong những năm gần đây, dòng vốn đầu tư đổ vào thị trường xe tự lái ngày càng tăng, đặc biệt trong bối cảnh nước Mỹ thiếu hụt tới 80.000 tài xế vào thời điểm mà nhu cầu mua sắm trực tuyến và giao hàng lên ngôi đã gây áp lực lên chuỗi cung ứng.

Theo công ty phân tích dữ liệu Pitchbook, thành công của thị trường xe tự lái đã thu hút sự quan tâm rất lớn từ các nhà đầu tư, những người đã sẵn sàng rót khoảng 9 tỷ USD vào các startup sản xuất xe vận tải tự hành hạng nặng (AV) của Mỹ, trong đó bao gồm: TuSimple Holdings Inc, Aurora Innovation Inc, Embark Technology Inc và Alphabet Inc.'s Waymo.

Ông CHENG LU, Chuyên gia cố vấn tại công ty Tusimple: “Cuối cùng thì tất cả mọi người trong ngành này đều muốn lĩnh vực xe tự lái phát triển vì những giá trị to lớn mà nó mang lại. Mọi người đều cần vận chuyển hàng hóa. Trong khi đó, chuỗi cung ứng đang gặp khó khăn. Thiếu hụt tài xe trầm trọng, các loại chi phí, các vấn đề về môi trường và an toàn ngày càng tăng. Vì vậy, tôi nghĩ mọi người sẽ rất hoan nghênh sự hợp tác như vậy. Nhưng câu hỏi đặt ra là: Bạn sẽ hợp tác với ai? Công ty nào sở hữu công nghệ tốt nhất và con đường thương mại hóa rõ ràng nhất.”

Những cái bắt tay hợp tác trị giá hàng triệu USD đang diễn ra ngày càng nhiều giữa các công ty hậu cần lớn và những startup công nghệ, nhằm thử nghiệm và phát triển những công nghệ tự lái tân tiến nhất. 

Minh chứng là, US Xpress Enterprises, công ty vận tải và môi giới vận tải đường bộ quản lý 6.000 xe đầu kéo, đã công bố kế hoạch hợp tác với hàng loạt công ty khởi nghiệp công nghệ như TuSimple và Aurora. Fuller.

Chưa dừng lại ở đó, một số tập đoàn hậu cần lớn như DHL, United Parcel Service Inc và Ryder System Inc cũng đang triển khai các chương trình thử nghiệm với một số công ty sản xuất xe vận tải tự hành hạng nặng.

Ông JIM MONKMEYER - Chủ tịch Công ty chuyển phát nhanh DHL Supply Chain: “Thị trường xe tải tự lái rất tiềm năng vì chi phí liên quan đến vận tải đường bộ ngày càng gia tăng, trong khi đó tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tài xế cũng là một thách thức lớn. Chúng tôi nhìn thấy cơ hội trong các năm tới vì xe tải trước sau gì cũng phải có chế độ không người lái.”

Một chiếc xe tải nặng 15 tấn có thể tự di chuyển trên đường cao tốc. Điều tưởng như chỉ có trong phim khoa học viễn tưởng lại đang được thử nghiệm tại Arizona, Mỹ. 

Nhờ được trang bị các công nghệ hiện đại như camera, radar và lidar tầm xa, chiếc xe tải này có thể chuyển sang chế độ tự lái và chạy suốt quãng đường dài hàng trăm km, kể cả trong điều kiện thiếu ánh sáng mà không xảy ra sự cố.

Bên cạnh đó, theo đại diện công ty, tiền lương và phụ phí trả cho nhân viên chiếm đến 40% chi phí vận hành các chuyến vận tải, còn đối với tài xế ảo của công ty thì mức phí này chiếm ít hơn đáng kể. Ước tính rằng công nghệ của Tusimple có thể tiết kiệm tới 10% các chi phí nhiên liệu so với những chiếc xe tải có người điều khiển.

Ông CHENG LU - Chuyên gia cố vấn tại công ty Tusimple: “Chúng tôi đã tiến được một bước rất xa và có triển vọng rõ rệt cho việc thương mại hóa xe tải tự lái. Vào tháng 12/2021, chúng tôi đã chạy được 128 km vào buổi đêm và là công ty đầu tiên thực hiện được hành trình chạy đêm. Đó là điều mà không đối thủ cạnh tranh nào khác trong ngành làm được. Kể từ đó đến nay, chúng tôi đã chạy thêm được 804 km vào buổi đêm mà không cần tài xế. Đó là một cột mốc quan trọng. Điều này có ý nghĩa là, kể từ đây, chúng tôi có thể mở rộng quy mô trình thử nghiệm xe tự lái trên nhiều làn đường hơn, vào cả ban ngày và ban đêm, với nhiều xe tải hơn. Do đó, chúng tôi hoàn toàn có thể thương mại hóa mẫu xe này.”

Công ty TuSimple thành lập vào năm 2015 và hiện có 70 chiếc xe tải tự động trên toàn thế giới và khoảng 3,2 triệu km đường bộ đã được hoàn thành thử nghiệm.

Hiện các cuộc thử nghiệm xe tải tự lái vẫn đang diễn ra thường xuyên tại các bang Texas và Arizona, nơi có thời tiết và quy định thuận lợi. Các nhà phân tích tại Pitchbook kỳ vọng thị trường xe vận tải tự hành hạng nặng (AV) toàn cầu sẽ tăng vọt từ khoảng 530 triệu USD vào năm 2023 lên 167 tỷ USD vào năm 2035.

DHL Supply Chain, công ty chuyển phát nhanh sở hữu 1.500 xe tải và thực hiện khoảng 3 tỷ đô la chi phí vận chuyển hàng năm ở Bắc Mỹ, cho đến nay đã hợp tác với TuSimple và Embark, đồng thời đặt hàng trước các mẫu xe tải tự lái của cả 2 công ty. Những đơn hàng này dự kiến sẽ được giao trong năm 2024.

Theo các chuyên gia, xe tải tự lái có rất nhiều ưu điểm như tăng cường khả năng vận chuyển hàng hóa, giảm chi phí và nhờ được trang bị robot, những loại xe này có thể chạy liên tục mà không cần dừng lại nghỉ ngơi như với con người, hay không bị giới hạn lái xe bắt buộc 11 giờ mỗi ngày, qua đó làm giảm thời gian và chi phí giao hàng

Ông JIM MONKMEYER - Chủ tịch Công ty chuyển phát nhanh DHL Supply Chain: “Nhờ sở hữu công nghệ tự hành, chúng tôi sẽ có lợi thế cạnh tranh bởi vì chúng tôi có thể chạy trên các tuyến đường mà không cần phải yêu cầu các tài xế dừng lại để nghỉ giải lao. Chúng tôi có thể chạy xe liên tục từ thành phố lớn này sang thành phố lớn khác và giảm thời gian vận chuyển, vận chuyển hàng hóa nhanh hơn từ vùng này sang vùng khác và cuối cùng cho phép các chủ hàng của chúng tôi giao sản phẩm cho khách hàng nhanh hơn và giảm lượng hàng tồn kho cố định.”

Theo giới phân tích, thị trường xe tải tự lái sẽ tập trung vào các tuyến đường dài, trong khi vẫn cần tài xế khi xe tiến vào các khu vực đông dân cư, nơi có mật độ phương tiện giao thông đông đúc.

Ông JIM MONKMEYER - Chủ tịch Công ty chuyển phát nhanh DHL Supply Chain: "Vẫn còn cơ hội cho những người chơi lớn. Tôi nghĩ đây là thời điểm lý tưởng để các nhà phát triển đầu tư vào lĩnh vực này.”

Hiện nước Mỹ có tới 2,3 triệu xe tải và việc thay thế được dù chỉ một phần nhỏ số lượng này bằng xe tải tự lái cũng cần nhiều thời gian. 
Theo một số chuyên gia, thị trường xe tải tự lái cần một thập niên nữa mới có tác động đáng kể lên ngành vận tải Mỹ, chủ yếu do các khó khăn về công nghệ như xử lý tình huống chạy trong các tuyến đường đông đúc, phức tạp với nhiều điểm giao cắt. Ngoài ra, công nghệ mới cần thời gian để giành được niềm tin của các hãng giao vận.

ANH: THỬ NGHIỆM CÔNG NGHỆ LÁI NHIỀU XE CÙNG LÚC TỪ XA

Streetdrone - một công ty công nghệ tại Anh, đang thử nghiệm tính năng cho phép một tài xế chỉ cần ngồi yên trong văn phòng của mình, mà có thể linh hoạt điều khiển 2 chiếc ô tô riêng biệt ở 2 thành phố khác nhau trong thời gian thực nhờ kết nối tốc độ cao.

Công nghệ được kỳ vọng sẽ giúp tiết kiệm nhân sự ngành vận tải trong tương lai và tối ưu hóa hiệu suất của những chiếc xe giao hàng.

Ông MIKE POTTS - Đồng sáng lập Công ty công nghệ Streetdrone: “StreetDrone, là nhà phát triển toàn diện về công nghệ tự hành và thực sự những gì chúng tôi đang làm là cố gắng đưa tính năng tự hành vào dịch vụ giao hàng nhanh nhất có thể.”

Với công nghệ mới, nhân viên của công ty Streetdrone tại Oxford đang điều khiển chiếc xe chạy trên đường phố London, cách văn phòng hơn 80 km. Nhưng chỉ với thao tác đơn giản, anh ấy có thể chuyển hệ thống của mình sang điều khiển chiếc xe khác cũng ở trong thành phố Oxford.

Ông MIKE POTTS - Đồng sáng lập Công ty công nghệ Streetdrone: “Chúng tôi đã sử dụng hai chiếc xe, một chiếc ở Oxford và một chiếc ở London. Chúng tôi chạy đồng thời cả hai chiếc ở chế độ điều khiển từ xa hoặc ở chế độ tự động và chúng tôi chuyển đổi giữa hai chiếc bằng cách sử dụng một người điều khiển và một máy trạm duy nhất đặt tại văn phòng của chúng tôi.”

Streetdrone sử dụng mạng 5G tốc độ cao với độ trễ thấp chỉ dưới 10 mili giây, để điều khiển các chiếc xe trong thời gian thực. Thử nghiệm vẫn trong giai đoạn đầu nên có tài xế ngồi trong xe để can thiệp trong những tình huống có thể gây nguy hiểm cho người đi đường.

Ông MIKE POTTS - Đồng sáng lập Công ty công nghệ Streetdrone: “Công nghệ sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng phương tiện, đặc biệt là khi nhiều phương tiện chỉ được sử dụng trong 20% thời gian. Tôi nghĩ trong nhiều trường hợp, một người có thể phụ trách tới 5 xe khác nhau. Một đội xe lớn nhưng cần rất ít người vận hành. Thực sự hiệu quả. Đó là ý tưởng chúng tôi theo đuổi.”

Các nhà phát triển kỳ vọng, đến năm 2023, công nghệ xe điều khiển từ xa có thể ứng dụng thực tế vào chuỗi logistics, giúp tiết kiệm nhân sự trong ngành vận tải trong tương lai và tối ưu hóa hiệu suất của những chiếc xe giao hàng. Sau đó, mục tiêu của họ là trình làng hệ thống xe chở khách không người lái.

Ông MIKE POTTS - Đồng sáng lập Công ty công nghệ Streetdrone: “Tôi nghĩ rằng đối với StreetDrone, điều quan trọng nhất là đảm bảo rằng các công nghệ tự hành đang được sử dụng càng sớm càng tốt thay vì chờ đợi cho đến khi chúng ta đạt được thành tựu gì đó đáng kinh ngạc. Do đó, trước tiên phải thử nghiệm ở các môi trường được kiểm soát tốc độ thấp và ngoài đường cao tốc. Tôi nghĩ rằng, khi chúng tôi áp dụng những công nghệ này vào việc xử lý các vấn đề ngắn hạn mà chúng ta đang phải đối mặt vào thời điểm hiện tại trong chuỗi cung ứng, thì chắc chắn chúng ta có thể kiếm lời từ điều đó.”

PHƯƠNG TIỆN GIAO HÀNG TỰ ĐỘNG LÊN NGÔI TẠI TRUNG QUỐC

Tại thành phố Thượng Hải, Trung Quốc, một loạt phương tiện giao hàng tự động đã được triển khai trên đường phố, nhằm hỗ trợ nhân viên y tế và tình nguyện viên thực hiện nhiệm vụ của mình, trong bối cảnh làn sóng bùng phát dịch Covid-19 nghiêm trọng nhất từ trước nay khiến siêu đô thị của Trung Quốc phải đặt dưới tình trạng phong tỏa.

Đoàn xe giao hàng này có khả năng lái tự động ở mức độ cao và có thể chở tới 540 lít và 150 kg hàng hóa. Đây là dự án nhằm giảm thiểu rủi ro nhiễm virus tiềm ẩn do tiếp xúc với con người và đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong thời gian đặc biệt này.

Thông thường, các tình nguyện viên sẽ phụ trách nhiệm vụ giao hàng cho từng cộng đồng dân cư. Tại một khu chung cư với gần 3.000 cư dân, trọng lượng mỗi đơn hàng của 1 người dân có thể lên tới trên 5 kg, gây áp lực lớn cho các tình nguyện viên. Trong khi đó, các đơn đặt hàng tích lũy một lần có thể lên đến hơn 10.000 đơn.

Do vậy, kể từ khi những robot giao hàng này xuất hiện, công việc của các tình nguyện viên đã được giảm tải đáng kể.

Chỉ với các thao tác đơn giản như: chuyển hàng lên xe, đóng cửa, xe sẽ chạy đến các khu chung cư, sau đó các tình nguyện viên ở tầng dưới sẽ lấy đồ ra khỏi xe. Toàn bộ quy trình giao hàng không tiếp xúc đã góp phần giảm áp lực phòng chống dịch trong cộng đồng.

Anh YOU GUODONG - Thành viên đội xe giao hàng: “Ưu điểm của phương tiện giao hàng tự động của chúng tôi là nó làm giảm sự tiếp xúc giữa người với người và giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm.”

Hiện tại, 49 xe giao hàng tự hành đã được chuyển đến các cộng đồng dân cư, trường cao đẳng và bệnh viện ở Thượng Hải nhằm hỗ trợ công tác chống dịch và tiếp tế.

Trong đó, 36 xe ô tô tự hành có thể phục vụ 11 cộng đồng, kiêm nhiệm vụ thu mua rau từ trạm rau và giao đến các cộng đồng xung quanh, với gần 13.000 hộ gia đình.

Thực hiện : Đinh Giang