Nhìn ra thế giới: Xem Mỹ, Pháp triển khai các dự án khổng lồ về năng lượng không carbon

Để đảm bảo an ninh năng lượng và các mục tiêu giảm phát thải trong tương lai, nhiều quốc gia đã và đang phát triển các nguồn năng lượng tái tạo mới, giảm sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch đang dần cạn kiệt.

Tìm ra những nguồn năng lượng thay thế bền vững là câu chuyện không chỉ của riêng quốc gia nào mà trở thành bài toán đầy tham vọng đối với các nhà lãnh đạo trên thế giới. Làm thế nào để vừa cân bằng lợi ích quốc gia về phát triển xanh và bền vững, trong khi vẫn đảm bảo được các yếu tố về môi trường. Cùng tìm hiểu những mô hình năng lượng xanh hiện đang được các quốc gia trên thế giới quan tâm phát triển trong chương trình ngày hôm nay. 
 
MỸ ĐẤU THẦU DỰ ÁN ĐIỆN GIÓ NGOÀI KHƠI LỚN NHẤT

Vùng biển thuộc Đại Tây Dương này là một phần của khu vực có tên gọi New York Bight, có diện tích lên tới hơn 202 ha nằm ngoài khơi bờ biển bang New York và New Jersey. Đây cũng chính là khu vực được đem ra đấu thầu quyền khai thác năng lượng gió ngoài khơi đầu tiên dưới thời chính quyền Biden-Harris. Cuộc đấu thầu đã diễn ra ngày 23/2, thu hút hơn 20 công ty tham gia, trong đó có các công ty năng lượng châu Âu. 

Theo đó, Cục Quản lý Năng lượng Đại dương đã tiến hành đấu thầu đối với các cơ sở năng lượng gió ở ngoài khơi bờ biển New York Bight trong cuộc đấu thầu quyền phát triển năng lượng gió ngoài khơi đầu tiên kể từ năm 2018. Đây là cuộc đấu thầu lớn nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực này ở Mỹ. 

Chính quyền Mỹ hy vọng, nếu cả 6 cơ sở năng lượng gió này được phát triển thì công suất có thể đạt được là 7 gigawatt, đủ để cung cấp điện cho khoảng 2 triệu hộ gia đình.

Ông ED POTOSNAK, Giám đốc điều hành Liên đoàn bảo tồn New Jersey: "Năng lượng gió sẽ giúp chúng ta đối phó với biến đổi khí hậu, và giảm thiểu ô nhiễm. Ô nhiễm môi trường chính là nguyên nhân mà ngày càng nhiều người dân New Jersey mắc bệnh hen suyễn dẫn đến ung thư. Trong thế kỷ 21 này, chúng ta sẽ khai thác gió, sử dụng năng lượng gió để thúc đẩy nền kinh tế. Hơn thế nữa, con cháu chúng ta trong tương lai cũng có thể tận hưởng bầu không khí trong lành, nguồn nước sạch và đất đai không bị ô nhiễm”. 

Theo giới chuyên gia năng lượng Mỹ, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã đặt mục tiêu sản xuất 30 gigawatt điện gió vào năm 2030, nhằm đạt được các mục tiêu về khí hậu.

Hiện tại, phần lớn điện gió của Mỹ đang tập trung phát triểnn ở vùng biển ngoài khơi khu vực đông bắc đất nước. Trong đó có nhiều cơ sở khai thác điện gió được đầu tư  với quy mô lớn, với các cảng gió ngoài khơi, cơ sở sản xuất và cơ sở hạ tầng cho các chuỗi cung ứng có giá trị lên tới hàng triệu USD. 

New York và New Jersey đặt mục tiêu đến năm 2035 xây dựng được hơn 16 gigawatt điện gió ngoài khơi. Chính quyền địa phương hy vọng, khu vực biển ngoài khơi nằm cách bờ biển 20 đến 69 hải lý khi được đem đấu thầu quyền phát triển năng lượng gió, có khả năng cung cấp hơn 1/3 công suất dự kiến đó .

Ông ED POTOSNAK, Giám đốc điều hành Liên đoàn bảo tồn New Jersey: “Thống đốc bang New Jersey đặt mục tiêu khai thác 7500 megawatt từ gió ngoài khơi, đủ để cung cấp năng lượng cho hàng triệu ngôi nhà. Đó là một vấn đề lớn ở một bang với dân số khoảng chín triệu dân. Tôi cho rằng, các mục tiêu của chúng tôi sẽ trở nên tham vọng hơn, khi các dự án bước đầu đạt được những thành công nhất định trong việc khai thác gió tạo ra năng lượng phục vụ cho các hộ gia đình v à doanh nghiệp. Không chỉ trở thành một điều cần thiết, mà tôi tin rằng nó sẽ trở thành phần không thể thiếu trong nền kinh tế của chúng ta”. 

Tuy nhiên, không phải ai cũng hoàn toàn ủng hộ việc đẩy mạnh khai thác điện gió. Trên thực tế, diện tích biển ngoài khơi được đưa ra đấu thầu nhỏ hơn 22% so với diện tích được đề xuất ban đầu vào mùa hè năm 2021. Nguyên nhân xuất phát từ những lo ngại về tác động của sự phát triển điện gió với hoạt động đánh bắt cá thương mại và lợi ích quân sự.

Cộng đồng Bảo vệ Bờ biển của bang New Jersey cùng các nhóm lợi ích khác đã tổ chức nhiều sự kiện nhằm phản đối việc thúc đẩy năng lượng gió ngoài khơi. Theo họ, các dự án đã được cấp phép mà chưa thông qua ý kiến của người dân. Hồi tháng 1 vừa qua, một nhóm cư dân New Jersey  đã đệ đơn kiện Văn phòng quản lý năng lượng đại dương về kế hoạch đấu thầu quyền khai thác năng lượng gió tại New York Bright do lo ngại về khả năng các tua bin gió sẽ gây mất mỹ quan trong khu vực, ảnh hưởng trực tiếp đến tiềm năng du lịch của nơi này. 

Greg Cudnik sinh ra và lớn lên tại Đảo Long Beach của New Jersey. Là một ngư dân, chủ doanh nghiệp nhỏ và đồng thời là nhà bảo vệ môi trường, ông kiếm sống chủ yếu từ biển. Theo ông Greg, các dự án điện gió đang phát triển quá nhanh, ông tỏ ra lo ngại trước những ảnh hưởng của các dự án điện gió đối với môi trường biển.

Ông GREG CUDNIK, Nhà bảo vệ môi trường: “Điều khiến tôi không thoải mái với những gì đang diễn ra, đó là có quá nhiều thông tin không được biết đến. Còn rất nhiều điều mà chúng ta chưa được biết. Đối với tôi, dường như mọi thứ đang bị thúc về phía trước, theo một cách vô trách nhiệm, và với tốc độ không phù hợp với yêu cầu của môi trường, yêu cầu của khoa học".

Ngành công nghiệp đánh bắt cá thương mại của Mỹ được xem là một trong những cản trở lớn nhất đối với nỗ lực quốc gia trong việc triển khai các trang trại gió ngoài khơi Bờ Đông. Theo đó, nhiều ngư dân cho rằng, các dự án điện gió sẽ ít nhiều gây khó cho hoạt động đánh bắt cá của họ. 

Liên minh Phát triển Ngoài khơi Có trách nhiệm (RODA), một liên minh các hiệp hội ngành đánh cá và các công ty đánh cá, cho biết tần suất thông báo của Văn phòng quản lý năng lượng đại dương về việc thúc đẩy các dự án gió ngoài khơi riêng lẻ  trong khi chưa thực hiện đủ thời gian cần thiết để có thể tiến hành rà soát môi trường. Nhiều người lo ngại, việc lắp đặt các trang trại gió ngoài khơi sẽ làm thay đổi đáng kể môi trường sống dưới đáy đại dương, gây rủi ro cho toàn bộ chuỗi thức ăn.

Ông GREG CUDNIK, Nhà bảo vệ môi trường: “Mối quan tâm lớn nhất của tôi là sự thay đổi căn bản trong môi trường sống dưới đáy đại dương. Và khi bạn nhìn vào môi trường sống dưới đáy đại dương ở New Jersey, dưới đáy là lớp cát mềm, bùn sét ở thềm lục địa bên ngoài khá nông. Và để xây dựng các trang trại điện gió, chúng ta sẽ cần một lớp nền vững chắc và ổn định. Do vậy, từ lớp đáy đại dương toàn cát mềm này, để có thể hỗ trợ cho các tuabin gió, chúng ta sẽ phải tái cấu trúc lại phần đáy đại dương. Tuy nhiên, phần đáy đại dương ở đây lại chính là nơi sinh sống của loài lươn cát. Như tôi đã nói, chúng chính là một mắt xích rất quan trọng trong chuỗi thức  ăn. Nếu chúng ta cải tạo phần đáy đại dương, chúng ta cũng sẽ phá hủy môi trường sống, phá hủy ngôi nhà của những con lươn cát. Những sinh vật ăn lươn cát cũng vì thế mà bỏ đi, ví dụ như các loài chim, cá voi, cá ngừ, cá vược, cá xanh, … tất cả những loài rất quan trọng, tất cả chúng đều gặp rủi ro. Nếu không còn lươn cát, tất cả nhữn loài đó sẽ phải bỏ đi nơi khác để kiếm ăn”. 

Hiện tại, Mỹ sở hữu hai cơ sở khai thác năng lượng gió quy mô nhỏ ngoài khơi, nằm ở khu vực bờ biển Rhode Island và Virginia. Cùng với đó là hai dự án điện gió quy mô thương mại bổ sung, vừa mới được phê duyệt trong thời gian gần đây. 

Văn phòng quản lý năng lượng đại dương đã xác định được bảy dự án đấu thầu để phát triển năng lượng gió tiềm năng vào năm 2025, bao gồm New York Bight và vùng biển ngoài khơi Carolinas và California vào cuối năm nay. Tiếp theo là dự án đấu thầu tại khu vực Trung Đại Tây Dương, Vịnh Maine, Vịnh Mexico, và ngoài khơi Oregon.

Một số người dân New Jersey, như Ed Potosnak, coi việc thúc đẩy năng lượng gió ngoài khơi là một giải pháp rõ ràng cho biến đổi khí hậu.

Ông ED POTOSNAK, Giám đốc điều hành Liên đoàn bảo tồn New Jersey: “Mối đe dọa lớn nhất đối với đại dương của chúng ta không phải là những chiếc tuabin gió. Mối đe dọa lớn nhất đối với đại dương là biến đổi khí hậu. Nhiệt độ của đại dương đang tăng lên, đại dương đang bị axit hóa, các rạn san hô của chúng ta đang bị tẩy trắng và chết dần. Từng ngày, chúng ta đang mất dần ddi các loài sinh vật. Chúng ta có thể ngăn chặn điều đó. Và gió sẽ giúp chúng ta giảm thiểu ô nhiễm carbon, ngăn chặn sự nóng lên của đại dương, gió sẽ giúp bảo vệ đại dương – nơi cung cấp 50% lượng oxy sạch mà chúng ta hít thở. Đại dương sản sinh ra lượng khí oxy gần như những khu rằng. Bởi lẽ đó, chúng ta cần phải cùng nhau bảo vệ đại dương. Các tuabin gió sẽ giúp chúng ta đạt được mục tiêu đó. Khai thác gió ngoài khơi sẽ là tương lai cứu đại dương và cũng là tương lai của cộng đồng chúng ta".

Tuy nhiên, không phải ai cũng có chung ý kiến, khi nói về những lợi ích của việc xây dựng những trang trại gió quy mô lớn.

 Ông GREG CUDNIK, Nhà bảo vệ môi trường: “Khủng hoảng khí hậu, axit hóa đại dương, mực nước biển dâng, rõ ràng là một chủ đề rất quan trọng. Tuy nhiên, tôi cũng rất muốn được xem xét các dữ liệu. Giơ chúng ta có 1000 tua bin, 5000 tua bin. Với tốc độ phát triển này, trong tương lai sẽ là mười nghìn, hai mươi nghìn tua bin và còn nhiều hơn thế. Chúng ta sẽ có các tua bi gió trải dài từ Maine đến Bắc Carolina. Và chúng sẽ giải quyết những gì? Tôi thực sự muốn có câu trả lời cho câu hỏi đó. Tôi rất sẵn lòng để lắng nghe. Điều đó giúp tôi cảm thấy tốt hơn. Nhưng với tất cả những điều đang diễn ra, và cân nhắc tất cả những gì đang được đặt trong tình trạng nguy hiểm, cá nhân tôi thấy chúng không thực sự mang lại nhiều lợi ích”.  

Cũng như nhiều quốc gia trên thế giới, chính quyền Mỹ hiện đang ở trong một thế khó, khi phải cân nhắc giữa một bên là lợi ích phát triển xanh và bền vững của quốc gia, một bên là bảo tồn hệ sinh thái biển vốn đang trên đà tuột dốc do biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường./.

PHÁP ĐẦU TƯ ĐIỆN HẠT NHÂN ĐỂ ĐẢM BẢO TRUNG HÒA CARBON

Hồi tháng 2 vừa qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã công bố kế hoạch xây dựng ít nhất 6 lò phản ứng hạt nhân mới trong những thập kỷ tới. Theo đó, trong chiến lược phát triển xanh và bền vững, Pháp đặt năng lượng hạt nhân là trọng tâm trong nỗ lực trung lập carbon của đất nước vào năm 2050. Các nhà máy hạt nhân mới sẽ được xây dựng và vận hành bởi công ty EDF – công ty cung cấp năng lượng được nhà nước kiểm soát. Theo đó, hàng chục tỷ euro từ quỹ đầu tư công sẽ được huy động để tài trợ cũng như bảo vệ tài chính cho các dự án của EDF. 

Tổng thống Pháp EMMANUEL MACRON: "Những gì chúng ta xây dựng ngày hôm nay, bởi vì đây là thời điểm thích hợp, bởi vì nó là những gì đất nước chúng ta cần. Đây chính là sự tái sinh ngành công nghiệp hạt nhân của Pháp".

Bên cạnh việc đẩy nhanh sự phát triển của năng lượng mặt trời và năng lượng gió ngoài khơi, Tổng thống Pháp Macron còn đặt mục tiêu kéo dài tuổi thọ hoạt động của các nhà máy hạt nhân cũ tại Pháp -  quốc gia sử dụng năng lượng hạt nhân nhiều nhất thế giới. Theo đó, đối với các nhà máy hạt nhân cũ, nếu đảm bảo các điều kiện an toàn, có thể vận hành tới 50 năm thay vì 40 năm như trước đây. 

Tổng thống Pháp EMMANUEL MACRON: “Cần phải thận trọng với khả năng kéo dài tuổi thọ của các lò phản ứng của chúng ta. Nhưng tôi mong rằng không có lò phản ứng nào sớm ngừng hoạt động trong tương lai, do nhu cầu về điện của chúng ta đã tăng lên đáng kể. Tất nhiên là cần phải đảm bảo các yếu tố an toàn. Viêc kéo dài tuổi thọ hoạt động của các lò phản ứng lên 40 năm đã được triển khai thành công, nhưng từ năm 2017, tôi đã yêu cầu EDF cùng với sự hợp tác của Cơ quan an toàn hạt nhân nghiên cứu các điều kiện cần thiết để mở rộng hoạt động tới hơn 50 năm”.

Thông báo của Tổng thống Pháp được đưa ra vào thời điểm khó khăn đối với công ty EDF, vốn đang phải đối mặt với nhiều trì hoãn về ngân sách, cùng lúc với việc phải đối phó với các vấn đề về ăn mòn ở một số lò phản ứng cũ của công ty.

Kế hoạch chi tiết về phát triển hạt nhân một lần nữa tái khẳng định cam kết của Pháp đối với năng lượng hạt nhân, một trụ cột cho sức mạnh công nghiệp thời hậu chiến của đất nước. Trước đó, tương lai của ngành công nghiệp hạt nhân tại Pháp có phần chưa rõ ràng, khi Tổng thống Macron và người tiền nhiệm của ông đã đưa ra nhữn cam kết giảm tỉ trọng năng lượng hạt nhân trong cơ cấu năng lượng của đất nước.

Tuy nhiên, mọi chuyện đã thay đổi, chiến lược phát triển năng lượng hạt nhân của Pháp đã được định hình lại bởi các mục tiêu đầy tham vọng của Liên minh châu Âu về trung hòa carbon trong ba thập kỷ tới. Các dạng năng lượng không phát thải, hoặc ít phát thải hoặc khí nhà kính hơn so với nhiên liệu hóa thạch được đưa vào trọng tâm phát triển, trong đó không thể không kể đến năng lượng hạt nhân. 

Giá năng lượng ngày một tăng cao cùng với những lo ngại về việc châu Âu phụ thuộc quá nhiều vào khí đốt nhập khẩu từ Nga cũng đã thuyết phục giới chức Pháp về yêu cầu độc lập hơn về năng lượng. 

Tổng thống Pháp cho biết, lò phản ứng điều áp châu Âu đầu tiên sẽ đi vào hoạt động vào năm 2035. Theo ước tính của EDF, chi phí cho sáu lò phản ứng hạt nhân mới sẽ rơi vào khoảng 50 tỷ euro (57,36 tỷ USD), tùy thuộc vào điều kiện tài chính.

Tổng thống Pháp EMMANUEL MACRON: "Tôi muốn 6 Lò phản ứng điều áp châu Âu thế hệ mới được chế tạo. Tiếp theo, chúng tôi sẽ nghiên cứu chế tạo 8 lò phản ứng thế hệ mới bổ sung. Mọi việc sẽ được tiến hành dần dần”. 

Quyết định của Tổng thống Macron về việc kéo dài tuổi thọ của các nhà máy hạt nhân hiện tại đã đánh dấu một bước ngoặt đối với cam kết trước đó là đóng cửa hơn một chục trong số 56 lò phản ứng của EDF vào năm 2035.

Trên thực tế, an toàn hạt nhân vẫn là vấn đề gây chia rẽ tại châu Âu sau thảm họa  hạt nhân Fukushima của Nhật Bản năm 2011. Về phần mình, Pháp đã vận động hành lang mạnh mẽ để hạt nhân được coi là năng lượng bền vững theo các quy định mới của Ủy ban châu Âu về tài chính xanh. Trong trường hợp các quy tắc phân loại mới của EU được thông qua, các dự án năng lượng hạt nhân sẽ phải đối mặt với việc bị cắt giảm các chi phí tài trợ. Về vấn đề này, Tổng thống Macron cho biết, nhà nước sẽ đảm nhận trách nhiệm đảm bảo tài chính cho EDF, theo đó chính phủ có thể bơm vốn mới vào công ty sở hữu 84% vốn nhà nước này. 

Bên cạnh năng lượng nguyên tử, để đạt được mục tiêu trung hòa carbon, Pháp cũng sẽ tăng công suất điện mặt trời lên gấp 10 lần lên hơn 100 gigawatt (GW) vào năm 2050.

Tổng thống Pháp EMMANUEL MACRON: "Chúng ta cần một chiến lược thật chính xác về năng lượng tái tạo. Trước tiên, chúng ta sẽ dành những nỗ lực đặc biệt để phát triển năng lượng mặt trời, vì nó ít tốn kém hơn và kết hợp tốt hơn với cảnh quan. Từ nay đến năm 2050, chúng ta sẽ tăng công suất điện mặt trời lên gấp 10 để đạt công suất sản xuất 100 gigawatt. Điện gió ngoài khơi sẽ được phát triển để hướng tới công suất hiệu quả là 40 gigawatt vào năm 2050, tương đương với khoảng 50 trang trại gió ngoài khơi. Kể từ năm nay, chúng tôi sẽ đưa vào hoạt động trang trại gió ngoài khơi đầu tiên của Pháp, ngoài khơi Saint-Nazaire".

Pháp hiện chiếm vị trí số 1 thế giới về tỷ trọng năng lượng hạt nhân trong cơ cấu năng lượng quốc gia và chiếm vị trí số 2 thế giới về sản lượng năng lượng này. Pháp tham gia vào nghiên cứu và phát triển riêng các lĩnh vực như công nghệ sản xuất lò phản ứng, chế tạo nhiên liệu hạt nhân và xử lý chất thải phóng xạ. Sản lượng điện hiện nay của Pháp đã vượt 20% so với nhu cầu tiêu thụ trong nước. Nhờ năng lượng hạt nhân, nước này trở thành nhà xuất khẩu điện cho các quốc gia láng giềng như Tây Ban Nha, Đức./.

Thực hiện : Thu Ngoan