Phiên giải trình về giải ngân vốn đầu tư công: Làm rõ nguyên nhân thực trạng chậm giải ngân diễn ra nhiều năm

Chiều 27/04, Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội tổ chức phiên giải trình với chủ đề “Tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư công, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công”. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải dự phiên giải trình.

Các đại biểu cho rằng: Quý 1/2022, giải ngân vốn đầu tư công mới chỉ đạt hơn 11%, tính chung 4 tháng đầu năm, tỷ lệ này đạt khoảng 18%, thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Tình trạng này cần được làm rõ nguyên nhân và giải giáp khắc phục cụ thể.

Bà ĐỖ THỊ LAN - Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Xã hội: “Giải ngân 3 tháng đầu năm vẫn thấp, Chính phủ cần giải trình rõ nguyên nhân chính và giải pháp"

Ông TRẦN QUỐC PHƯƠNG - Thứ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư:Đối với nguyên nhân của 4 tháng đầu năm 2022 có một số nội dung xuất hiện mới và có tính đặc thù. Đó là có một lượng vốn lớn là hơn 38.000 tỷ chưa giao được kế hoạch chi tiết cho các dự án, nguyên nhân do công tác dự báo lập kế hoạch chưa tốt”.

Các đại biểu cũng đặt câu hỏi về các vấn đề liên quan đến vốn đầu tư không giải ngân hết trong năm và việc điều chỉnh linh hoạt nguồn vốn phục hồi phát triển kinh tế - xã hội.

Ông LÊ HOÀNG ANH - Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội: “Thủ tướng chính phủ cho phép hủy dự toán phần kế hoạch vốn đầu tư ngân sách Trung ương năm 2021 của Bộ, Ngành, Địa phương không giải ngân hết nhưng không điều chỉnh giảm kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 tương ứng với số hủy dự toán. Như vậy đề nghị Bộ Kế hoạch - Đầu tư cho biết: Quy định việc cắt giảm kế hoạch trung hạn của Bộ, địa phương như vậy có phù hợp với thực tiễn không, có dẫn đến vướng mắc, cản trở việc điều hành linh hoạt quá trình thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn không? Bộ có giải pháp gì để xử lý vấn đề này?

Ông TRẦN QUỐC PHƯƠNG - Thứ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư: “Nếu hủy dự toán mà không cắt kế hoạch đầu tư công trung hạn thì có vẻ không có ý nghĩa trong việc đôn đốc các đơn vị lập kế hoạch chính xác và giải ngân tốt. Như vậy, việc cắt kế hoạch đầu tư công trung hạn tác động trực tiếp đến lợi ích của cơ quan triển khai thực hiện, do đó thiết kế ra điều khoản này. Tuy vậy trong thời gian vừa qua cũng có nhiều ý kiến, đặc biệt là các bộ ngành địa phương có gửi văn bản đề nghị xem xét lại quy định này, Bộ Kế hoạch - Đầu tư xin tiếp thu, sẽ nghiên cứu tiếp để có cơ hội sửa đổi, bổ sung cho hợp lý hơn.

Bên cạnh đó, một số đại biểu Quốc hội cũng đặt vấn đề tại sao nguồn vốn đầu tư công vẫn không thể tham gia thu hút được nguồn vốn tư nhân.

Ông HOÀNG VĂN CƯỜNG - Ủy viên Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội: “Tại sao chúng ta có luật về đầu tư theo phương thưc hợp tác công - tư PPP nhưng cho đến nay các dự án PPP hầu nhưng không thực hiện được. Ngay như 11 dự án Cao tốc Bắc - Nam từ chỗ đầu tư PPP xong xin chuyển đầu tư công hết. Vậy vấn đề là ở chỗ nào?"

Ông TRẦN QUỐC PHƯƠNG - Thứ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư: “Có hai lý do chính. Lý do thứ nhất là bản thân dự án chưa đủ tính hấp dẫn do vậy không huy động được các nhà đầu tư quan tâm, tham gia do vậy xin chuyển sang đầu tư công, đặc biệt có 1 số đoạn tuyến trong đường cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 1 có một số nội dung như vậy. Lý do thứ hai là do mục tiêu cũng như mong muốn đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án trong thời gian ngắn nhất có thể, đặc biệt trong nhiệm kỳ 2021 - 2025."

Phát biểu tại phiên giải trình, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính ngân sách Nguyễn Hữu Toàn đề nghị nghiên cứu sửa đổi những vướng mắc của việc thực hiện luật Đầu tư công theo nghị định 40, liên quan đến điều chuyển nguồn vốn. Đồng thời, khắc phục những tồn tại hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện các dự án đang chậm tiến độ, khẩn trương phân bổ vốn cho các chương trình phục hồi kinh tế, đề xuất các chính sách, giải pháp để nguồn vốn đầu tư công thực sự dẫn dắt đầu tư tư

Ông NGUYỄN HỮU TOÀN - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội: “Việc lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư thì triển khai thực hiện chưa đạt yêu cầu. Bây giờ chúng ta đang đi theo chiều ngược lại so với Nghị quyết của Quốc hội, ngược với mong muốn của lãnh đạo Chính phủ…Bây giờ đang chuyển từ đầu tư PPP sang đầu tư công, nếu như chúng ta thực hiện như thế này thì tất cả nội dung liên quan đến yêu cầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng về phát triển cơ sở hạ tầng sẽ không đảm bảo đủ nguồn lực để triển khai thực hiện. Đây là vấn đề chúng ta cần hết sức quan tâm để có những chính sách, giải pháp kể cả những vấn đề liên quan về luật cần sửa đổi cũng cần sửa đổi, và quan trọng nhất là việc tổ chức thực hiện."

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch đầu tư, tỷ lệ giải ngân vốn Ngân sách Nhà nước so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao bình quân giai đoạn 2016-2020 là 83,4%, năm 2021 là 94,94% và 4 tháng đầu năm 2022 là 18,65%. Một số nguyên nhân của tình trạng chậm phân bổ chi tiết đến dự án và chậm giải ngân kéo dài nhiều năm chưa được khắc phục, chất lượng lập kế hoạch và công tác chuẩn bị dự án đầu tư công chưa tốt.

Thực hiện : Nguyễn Duyên Thanh Nga Vũ Hiếu