Tiêu điểm: Các dự án "bào mòn" ngân sách Nhà nước

Các công trình đầu tư xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nước bị chậm tiến độ, kéo dài, hay xây dựng xong lại không được sử dụng, không chỉ gây lãng phí to lớn về nguồn vốn, đất đai, mà còn kéo chậm sự phát triển của địa phương, đất nước, làm giảm niềm tin của quần chúng nhân dân. Đáng nói, sự lãng phí này xảy ra ở nhiều địa phương trong cả nước.

CẦU XÂY XONG CHỈ ĐỂ DÂN PHƠI NÔNG SẢN 

Chiếc cầu này đã xây xong hơn 3 năm nay, nhưng đến giờ vẫn chỉ để “phơi nắng phơi sương”. Tác dụng duy nhất của nó là nơi người dân làm sân phơi nông sản như thế này.  Trong khi đó, đối nghịch với hình ảnh này, là chiếc cầu cũ ở cách đó không xa, xuống cấp, chật chội gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông.
 

Ông TỪ VĂN LỘC , Thôn 6, xã La Le, huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai:  “Cầu 110 này rất nguy hiểm, tại đường cũ của nó rất hẹp, xe qua lại rất đông mà chạy chen chúc với nhau. Vừa rồi có xảy ra một tai nạn trên cầu 110 này khiến chết 1 người, bị thương 1 người”
 

Nguyên nhân  được cho là việc áp giá đền bù giữa 2 tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk có sự chênh lệch, bên quá cao, bên quá thấp khiến người dân không đồng thuận, không chịu bàn giao mặt bằng để làm đường dẫn 2 đầu cầu.
 

Ông LÊ QUANG VINH , Thôn 1, xã Ea H’leo, huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk: “Ở đây, cũng từng đó số hộ, cũng chừng đó đoạn km nhưng bên kia Gia Lai thì người ta đền bù đến lần thứ 3 là đền bù rẹc rẹc, đâu vào đấy hết, dân chúng người ta bàn giao mặt bằng là đường sá đâu vào đấy cả. Riêng Đắk Lắk là gây khó khăn, họp đến gần 10 lần mà chưa được giải quyết, mà khi giải quyết thì lại chưa thỏa đáng”
 

Ông HOÀNG VĂN AN, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Ea Hleo, tỉnh Đắk Lắk: “Để tiếp tục thực hiện, hoàn thành dự án cầu 110, về phía địa phương, huyện cũng đã nhiều lần có văn bản báo cáo ủy ban tỉnh và các sở ngành kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ cũng như Bộ GTVT là sớm xem xét, bố trí vốn để thực hiện dự án. Đồng thời, về phía tỉnh cũng đã chủ động giao cho các sở ngành liên quan của tỉnh, tham mưu để ủy ban tỉnh tìm nguồn vốn hợp pháp để kiến nghị hội đồng nhân dân tỉnh, ủy ban tỉnh xem xét để bố trí trước để thực hiện công trình này”
 

Với mức đầu tư hơn 24 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước, cây cầu đã “lỡ hẹn” ngày thông xe so với dự kiến ban đầu là cuối năm 2018. 

LÃNG PHÍ “KÉP” TỪ TRUNG TÂM HỘI NGHỊ HÀM RỒNG

Một công trình được đầu tư 160 tỷ đồng làm nơi tổ chức các Hội nghị, nay lại bị bỏ hoang như thế này ngay tại thành phố Thanh Hóa. Các hạng mục công trình “thi nhau” hư hỏng. Hàng ngày, mỗi khi người dân đi qua đây lại không khỏi xót xa về lãng phí tiền của của Nhà nước. 
 

Ông LƯƠNG TRỌNG TỴ, Phường Hàm Rồng, TP. Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa: "Về đây ở được 2 năm thì lại chuyển đi bỏ hoang mấy năm nay rất là lãng phí, nhà nước phải tính thế nào để đưa các đơn vị về đây ở cho đỡ lãng phí"
 

Bà NGUYỄN THỊ HƯƠNG, Phường Hàm Rồng, TP. Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa: “Dân thì cứ đi qua thấy để không này rất là lãng phí, mà dân ở trong làng thì đất chật lắm. Dân thì không có đất ở mà nhà nước lại để không như thế này"
 

Được xây dựng làm Trung tâm Hội nghị, nhưng n ăm 2015, công trình lại được xử dụng làm nơi làm việc của UBND Thành phố Thanh Hóa. Sau khi UBND thành phố chuyển về cơ sở mới, Trung tâm hội nghị Hàm Rồng ngừng hoạt động. Năm 2020, nơi đây lại được dùng làm nơi cách ly tập trung bệnh nhân nhiễm Covid-19. Sau đó  lại bỏ không
 

Ông NGUYỄN ĐỨC TRƯỜNG, Phó Chủ tịch UBND phường Hàm Rồng, TP. Thanh Hóa: “Cái Trung tâm hội nghị này thì cũng chưa được chính thức giao cho đơn vị nào quản lý, tiếp quản cả, sau đó mấy năm vừa qua nó đã xuống cấp rất là nhanh. Nên giao cho 1 tổ chức nào đó, có người thì mới bảo vệ được tài sản xuống cấp…”

Ngân sách Nhà nước được đầu tư không hiệu quả. Tài sản nhà nước vừa không được sử dụng đúng như mục đích ban đầu, giờ công trình lại bỏ không, xuống cấp. Dư luận đặt câu hỏi về trách nhiệm trước tình trạng lãng phí “kép” này như thế nào? 

LÃNG PHÍ CÁC CÔNG TRÌNH, KHÔNG ĐỔ LỖI CHO CƠ CHẾ

Theo Tổ công tác của Đoàn Giám sát của Quốc hội, dự án Trung tâm hội nghị Hàm Rồng là dự án đầu tư công điển hình lãng phí ngay từ khâu lập thẩm định phê duyệt chủ trương đầu tư, đánh giá không đúng sự cần thiết của dự án đầu tư. C ông trình xây xong, không sử dụng được, gây lãng  trong quản lý tài sản nhà nước .
 

Ông NGUYỄN HỒNG GIANG, Cục trưởng Cục thanh tra, giải quyết KNTC khu vực II, Thanh tra Chính phủ: “Các đồng chí đoàn giám sát đã đưa ra thấy có dấu hiệu lãng phí, không hiệu quả như: Dự án Trung tâm hội nghị Hàm rồng, Dự án KS Lam Kinh và chúng tôi đang lựa chọn. Các anh có báo cáo có 109 dự án chậm tiến độ (theo luật đầu tư) và đưa đất vào sd trong 12, 24 tháng mà chưa xử lý theo Luật đất đai”
 

Một thực trạng nữa cũng được chỉ ra, đó là nhiều dự án chậm tiến độ là do không có khả năng cân đối vốn, dẫn đến thời gian thực hiện kéo dài. Như tại tỉnh Ninh Bình,  để đối phó với tình trạng này, tỉnh này đã phải cắt giảm quy mô, tổng mức đầu tư, xác định điểm dừng kỹ thuật, dừng triển khai đối với 63 dự án do UBND tỉnh đã quyết định đầu tư trước đó.
 

Bà NGUYỄN THỊ PHÚ HÀ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội: “Số dự án chúng ta phải hủy thực hiện so với quy hoạch, kế hoạch là 765 dự án, mà báo cáo đã nêu là việc triển khai thực hiện quá 3 năm dự án treo không thực hiện được, cái này vừa liên quan đến điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đai, vừa gây thất thoát lãng phí, đồng thời gây khó khăn cho người dân”
 

Hay như tại tỉnh Bắc Giang,  có tới 61/134 công trình nước sạch đã được đầu tư nhưng không hoạt động, 11 công trình hoạt động kém hiệu quả. Điều này cho thấy  chất lượng khâu xây dựng, phê duyệt, thẩm định dự án đã không được thực hiện chặt chẽ.  
 

Ông DOÃN ANH THƠ, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước: “Qua kiểm toán thì 235 dự án được kiểm toán thì có 103 dự án chậm tiến độ thì cái này tỉnh cũng cần phải quan tâm trong cái thời gian sắp tới”
 

Các dự án dở dang, chậm triển khai, vi phạm luật đất đai tồn tại cả chục năm, vừa gây lãng phí về nguồn lực đầu tư, đất đai, vừa kéo chậm sự phát triển của địa phương. Nhận diện đã rõ, nhưng quan trọng là phải tìm ra bất cập, hướng xử lý và làm rõ trách nhiệm để xảy ra lãng phí.
 

Ông ĐỖ MINH TUẤN, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa: “Có dự án 9-10 năm được giao đất nhưng không làm, nhưng trước đó không kiểm tra, thanh tra không phát hiện. Có lỗi của chính quyền là không kiểm tra. Khi phát hiện ra sai thì phải 24 tháng sau mới được thu nếu Nhà đầu tư không trả lại. Nhưng chúng tôi khóa mới, từ thường trực, Thường vụ, Ủy ban mới cả nên cứ đúng quy định mà làm”
 

Phó Chủ tịch Quốc hội TRẦN QUANG PHƯƠNG: “Đề nghị các đồng chí làm rõ thêm trách nhiệm, nguyên nhân vướng mắc trong thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trách nhiệm công vụ, thực thi công vụ. Cái khung xương sống, đó là tiêu chí, tiêu chuẩn, quy chuẩn nó chưa rõ, nên kiểm tra, thanh tra và xử lý khó, nhưng cái nào xử lý vẫn phải xử lý, trong đó có nguyên nhân chủ quan của mình là dĩ hòa vi quý, nể nang, bao che nhau không thì mình cũng phải nhận rõ cái này, chứ không nhất thiết là cứ phải đổ hết cho cơ chế”

Nguồn Ngân sách bị “bào mòn” bởi những công trình dở dang, chậm tiến độ, kém hiệu quả. Nguy hại hơn, lãng phí sẽ kéo chậm sự phát triển của các địa phương, làm nghèo” đi nền kinh tế đất nước. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ tác hại của nạn lãng phí: “ Tham ô có hại, nhưng lãng phí có khi còn hại nhiều hơn, nó tai hại hơn tham ô vì lãng phí rất phổ biến…”. Lãng phí không phải chỉ là tiêu tốn tiến của, mồ hôi nước mắt của nhân dân, mà nguy hiểm hơn, từ hoang phí xa xỉ sẽ dẫn đến tham ô, nhũng nhiễu, gây mất lòng tin trong nhân dân. Chính vì vậy, thông qua giám sát tối cao về việc Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Quốc hội sẽ chỉ ra những bất cập hạn chế, cả về thể chế chính sách và tổ chức thực hiện, qua đó góp phần khơi thông sự phát triển của đất nước.
Theo dự kiến chương trình Phiên họp Ủy ban Thường vụ vào ngày 11/8 tới, các thành viên UBTVQH sẽ cho ý kiến bước đầu về dự thảo báo cáo kết quả giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016-2021” . 

Thực hiện : Khắc Phục - Văn Lệ - Hữu Nghĩa - Nguyễn Minh - Minh Công - Cao Hoàng